view · edit · sidebar · upload · print · history

nlichkitsillousjon

Es Gspruhch vom Hini Habicht mit em Xaver Prth.

Hini Habicht: Waroum sged di, wo wnd, das men im Chindergaarte mus Schwyzertuutsch rde, me verwiri di Ggvtterlischuler, wnn di Goofe musid Hoochtuutsch rde? Ych wiss von ere Familje, di ht e Zyt lang im frnen Oschte gglbt, ound t'ltere hnd es Chindermitli vo dt aagstllt. Dne iri Chind im Voorschoulalter hnd bidi Spraache ggrdt, Zurituutsch mit den ltere, di asiaatisch Spraach mit em Chindermitli. Di Chneupf higed sofort t'Spraach ggwchslet, wnn si mit de Moutter, ound grad droufabe mit em Chinderfreulin ggschwtzt hnd. Offebaar hnd di Chlyne scho cheune di zwoo Spraache ounderschide.

Xaver Prth: Daas turfti stime, myr sind nlichi Fll bkannt. Nou hnd die Chind amig di freumd Spraach vergsse, wnn si nume i dren Oumgbig gglbt hnd, also di int Sprach nume pbrouhcht hnd.

H.H.: Gout, vilicht ht's neud grooss ggnutzt, aber umel en Mischmasch hts neud gg.

X.P.: Mischmasch gheuhrt men alerdings scho hut rde, Schwyzertuutsch wo dourstzt isch mit iduutig Hoochtuutsche Freumdwurter, wo gaar neud neuhtig wred. Grad ltschti han i en Rdner in ere Joubiloumsaasprach "damaals" is oum's ander Maal gheuhre widerhole.

H.H.: Waas htt er souscht sle sge ?

X.P.: Zoum Byspyl "sb Maal", "synerzyt", oder ganz ifach "doo". Aber aw "Schlusselblumli" statt "Hndscheli", "Sidelbascht" statt "Zylander" gheuhrt me m wder neuhd, ound rezicheli knnt nimer m.

H.H.:Daa chm ych na i Verlgehit. Neume hsch scho rcht, es isch schaad, wnn so scheuhni alti Wurter ifach verschwinded. Aber nderet sych e Spraach, glych wli, neud inewg mit de Zyt. So rded alti Luut, wo sit mngem Jaarznt im Oussland gglbt hnd, mngmaal fur eusi Oore es vilicht himeligs aber doch altmoodisches Zurituutsch.

X.P.: Daas stimt, isch aber neud 's glych wi wnn eusi igne Chind im igne Kantoon en groosse Til von euser Spraach dour hoochtuutschi Ouhsdruck erstzed, wo myr vilicht scheuhneri oder trffenderi ja htted, umel drig wo zou eusem Zurituutsch gheuhred, ganz apgs devoo, das d Mischmasch neud dour Isolazjon oder dour orgaanischi Entwicklig, sondern dour ousinigi Rglemntirig entstaat.

H.H.: Daas luuchtet mer y. Aber hsch neud vorig euppis vo nlichkit ggsit?

X.P.: Gout, das t'mi draa maansch, a di nlichkitsilousjon. Vilicht magsch di psinen a dyni Schoulzyt. Mngmaal chounnt doch i verschidene Fcher 's glych Thmaa voor. Daas isch an sych ja gout, so lrt men en Ggestand vo verschidene Syte kne. Aber zoum ouf p'Pruffig lre, empfillt sych daas Thmaa i jdem Fach sparaat ound fur sych z'lre, wg der nlichkitsilousjon. Di macht be, das's im voorchounnt, me wussi's ja scho, be zoum Byschpyl vom andere Fach hr, aber soo cha men euppe grsslich inegghje.

H.H.: Ahaa, dou wottsch sge, euppis won is vom Standard knnt, glti neud aw fur p'Moutterspraach?

X.P.: Przys; ound oumgchrt. Sigs jtz t'Wortstlig, der Ounderschyd vo Soubjounktyv ound Kondizjonaal, es Imprfkt, Flktirig vo de Zaalwurter is bis druu, ganz z'schwyge vom Wortschatz.

H.H.: Aber soo im Dtail brouhched s' doch daas i de Ggvtti nanig z'cheune.

X.P.: Oum so ggfuhrlicher sind Fler, wo men i dm Alter aatrnirt, sigs jtz i Schwyzertuutsch oder Hoochtuutsch. Es isch ben aw ifacher, euppis vo Aafang aa richtig z'lre, als muse hinedry Fler ouhsmrze.

view · edit · sidebar · upload · print · history
Page last modified on 12.05.2011 07:15 Uhr