view · edit · sidebar · upload · print · history

Lydja ChrafftGyger

E Fraw im Schatte vo me Maa

1. Ylitig

Pgasouss, ggfluglete Hngscht, choumm laa der t'Schabraggen ouhflgge,

laa der de Bouhchrimen aazi, de Sattel turff jaa neud verroutsche,

t'Nuschtere mousch neud so bln ound t'Oore magsch struusse, neud litze,

's Bys mit de Trnse sllsch n ound de Zawm; i mous wyse woo doure,

glych wi gout gghaberet sy magsch bim Ritt dour erfoundeni Heuhchi.

'S gaat is fantastische Rych, es Jaartouhsig ht daas wle douhre,

doch i sim rschte Jaarznt isch d scheusslich Trawm scho verby gsy.

'S gilt dt e Fraw neu z'erfinde, wo 's ouf si nimmt, iri Rivaalin,

Gglibti ound Stutze vom moutige Gatte von eusere Hldin,

ouhfzn in igene Houhshalt ound z'doulde bis uber syn Tood ouhs.

E Ggfaar fur vili Mntschelbe, e drigi, won aw mngs Ggmut z'versteuhre droot, soon e Ggfaar gsnd nou wnig von eus Mntsche verouhs, ound dne, wo si gsnd choo, glawbed mer 's neuhd, ound wmer 's na glawbted, so trowe mer is neud zou, wurksam cheune degge handle. Wr wtt si aw ouhfraffe, syni tgliche Pflichten im Stich z'laa, brurt is doch ganz anderscht d Schaden in euser Nuhchi, d sicher Verlouscht vill tirkter, als euppis, won vntoull ytritt ound wo mer is na gaar neud rcht cheund voorstle, sigs, das sych t'Aaziche dwg langsam ound ounschynbaar entwickled, sigs, das myr neud i drig groosse Dimnsjoone tnked, oder sigs, das is eusi Angscht vor de Kataschtrooffe blind macht. Wi aber verhalted myr eus, w myr zmelbed mit eupperem, wo di Gfaar erchnnt, wo degge kmpft ound syn Kampf zoum Lbesinhalt macht, mit eupperem zmelbed, wo von eus es Opfer verlangt, is, wo mer de Zmehang mit syner (tnk scho) gouten Apsicht neud emaal cheund bgryffe?

Won ych von ere drige Gschicht zoum rschte Maal ggheuhre, ound myr voorstle, wi daas euppe htt cheunen ousechoo; sind brits uber fuffzg Jaar verby gsy. Es gaat oum de Zwyspalt von ere Pjanischtin im Schatte vo me wortgwaltige Widerstandskmpfer, nmlich oum t'h vo dre Lydja Gyger mit dm brumte Profsser fur Thology Kourt Chrafft. Im Schatten also vo dm Tholoog ound Profsser wo zme mit syre Gglibte Vonnaa aatritt gg de verblndet Volchsverfurer Hinkel ggraatet also di Fraw (scho i gstzterem Alter) i di Blaschtig, wo si zschlaag choo mous mit Yfersoucht ound Libi im Stryt mit Pflicht, Verrig, Rschpkt ound mit Hass.

Di Mousikeri, Moutter, Gmaalin ound Houhsfraw chm also 1891 ouf t'Wlt, 600 Jaar nach em Ruutlischwouhr, als Lydja Gyger, Tochter ous goutem Houhs. Als Mittelschuleri wirt si ous irer Gbourtsstadt Munschterbrg is Wltsche verstzt, wil ire Vatter fur en proufflichen Ouhfstyg mit syre Familje dt ane zit. Es Jaar vor em rschte Wltchrig huraatet euses Paar, also na i dre Voorchrigszyt, wo spuhter uberouhs bniden ound verhrrlichet worden isch. Alerdings: rschtens isch Gott toot, 's Chrischtetoum ht en Schoupf uberchoo, ound Rligjon, Wusseschaft ound Moral sind im Chaos ouhfggleuhst. Zwitens sind di fusikaalische Kurper zour Illousjon worde, t'Wlt monschtreuhs ound ounhimli, jdes Mss isch verschwounde, ound drittens isch 's individoule Lbe gstorben i de Maassekoultour vo de GroossStadt (soo teuhnt zmittst im Chrig i de Galery "Dada" z'Zuri em Hougo Ball syni duschter Sicht im Voortraag uber de Kandinsky). Droum sig g'Kounscht bis is Tuuffscht inen erschutteret ound droum scheupfid jtz di hoochsnsyble Kunschtler im Kampf mit em Irrsinn Bilder, wo neud t'Natour naamached sonden si scheupfed neuji, bis doo ounbkannti Erschynigsformen ound Gghimnis, ound zwaar ganz im Widersprouch zour Gsllschaft, wo verstndtnisloos vor "Guernica" vom Picasso ound vor "Tierschicksale" vom Franz Marc staat.

I de Gsllschaft glted be na imer di alte Sitte; de pater famili isch nach em Gstz Familjenoberhawpt ound sit woo doure, hbrouch isch en Schidigsground, e gschidni Fraw ound rscht rcht e ldigi Moutter wirt ggmiden in Chrise, wo sych bsser tounked. Eusi Gschicht, daas hisst de Lydja ires prseuhnli Schicksaal, spillt igetlich im Tuutschen oussen ound nach de Schmaach vom rschte Wltchrig, also wo sych di brouhne Nbel in Cheupfe vo de Verluurer verdichted zou schwaarze Woulche vole Hagel ound Blitz, zou Woulche wo daas Staalggwitter verchunded, di Kataschtrooffe, wi me hut wiss. Di verzwickti hsitouazjon ergit sych nmli na vor dm zwite Wltchrig, wo dnn p'Mane in Chrig holt aber lang neud ali zrouggbringt, vilicht rscht nach Jaaren ous ChrigsGgfangeschaft ound wnn, dnn verltzt ound versteuhrt. Also na vor p'Frawe fur ales mund slber e Verantwortig ubern ound si sych droum as entschide ggweuned ound as slber pstime. Hts anderscht cheunen ousechoo, als das si deby ggwussi Hmige verluured ound vilicht neud emaal anderi Hmigen entwickled? I de Zwuschechrigszyt hnd alerdings di mischte Frawe vo dm Wandel nuut ggwusst, vilicht neud emaal sych trowt z'treume vo dren manzipazjon, wo de Fminismouss im Euroopa nach zwne Wltchrige (ound mit Verspuhtig aw i de verschoonte Schwyz) bwurkt ht. Wge dm ht's doo mngs, won aafangs inezwnzgischts Jaarhoundert slpverstndtlich isch, fur di Frawe vo vorane, fur di Lydja von eusere Gschicht, na gaar neud gg gghaa. Es isch mugli, das e Lseri ous euser Zyt neud ooni wyteres verstndtli findt, wi sych di Hldin vo dre Gschicht verhalte ht; vilicht wirt si bfrumdet sy oder uberhawpt neud cheune glawbe, das e pbildeti Daame sych soo euppis gfale lus. Denaa eupperem meuged Lydjas Sorgen ound Neuht im Verglych mit Diktatour ound Joudeverfolgig ounbduutend voorchoo. Aber ht neud jdes prseuhnli Schicksal, jdes Mntschelbe, ounabhngig vom groosse Gsch ir Wlt ousse, syni ige Bduutig, sys ige Freud ound Lid?

view · edit · sidebar · upload · print · history
Page last modified on 16.03.2013 17:04 Uhr