view · edit · sidebar · upload · print · history

Integral

Es Gspruhch vom Hini Habicht mit em rnscht Skrotas.

Hini Habicht: I de Chindergrte isch de Dialkt verbotte, ound es turff nou na Standarddeutsch gsproche wrde. E soo staats im neuje Lrplaan.

rnscht Skrotas: Schynt's. Aber waroum aw?

H.H.: Myr TuutschSchwyzer mund den Ousslnderchind iri Intgratjon erlichtere. Daas verlangt scho nou der Aastand.

E.S.: Ych ha ggmint, im Chindergaarte mused di Chneupf erzoge wrde.

H.H.: Daas schoo.

E.S.: Waas stllsch Dou Dyr ounder Erziig voor?

H.H.: Erziig mint d Voorgang, wnn es Chind erzoge wirt, erzogen ouf pstimmti Zyl hy, wi das me t'Waret sgi, Rucksicht nm ouf di Nuhchschte, tapfer, tuchtig, heufli wrdi.

E.S.: Es tounkt mi, das neud ali Luut drig Zyl glych ggwichtid. Isch es neud soo, das til Luut psounders Wrt drouhf lgged, das men ouhfrichtig isch, anderi wider, das me 's zou euppis bringt, na anderi, das me bschide zfriden isch ound aw emaal em Fride zlib naagit, das me neud ngatyv ouhffallt, am libschte gaar neud ouhffallt, wider anderi das me sych wrt ggen Ourcht ound Ounderdruckig? Wr sll daa cheunen entschide?

H.H.: Jaa, daas isch na hikel. Erzi tund ja zrscht emaal t'ltere, dnn di wo Pdagoogik gglrt hnd, ych min' i de Gvtti ound i de Schoul, en ggwussen Yflouss hnd vermoutlich aw di Politiker ound i ltschter Inschtanz di Stimmbrchtigte, wo Gstz erleund ound aanmed, jtz apgs natuurli vo de Gspuhnli, di sled ja befalls en Yfloouss haa ouf t'Erziig.

E.S.: Ych ha scho gheuhrt, das sych denaa ltere Sorge mached wge Lrprsoone, won i pstimten xtrme Skten ound Partje mit mached. Daas bringt mich ouf de Gdanke, das t'ltere am mischte stted z'sge haa pounkto Erziigs'zyl, das aber de Staat mus en Raame g, wo neud turff uberschritte wrde.

H.H.: Euppe soo han i 's tdnkt.

E.S.: Dnn hsch na ggsit, i de Ggvtti geung 's bi den Ousslnderchind um Intgrazjon?

H.H.: Przys.

E.S.: Daas Wort gheuhrt me hut na vill. Waas stllsch Dou Dyr ounder Intgrazjon voor?

H.H.: Es gaat oum Ousslnder, won i de Schwyz blybed. Si sled sych neud absondere sondern in eusi Gsllschaft inechoo, wi sll i sge, sych aapassen ound ouhfggnaa wrde. Intgrire isch aber neud 's glych wi assimilire. Daas wuur hisse, glych wrde wi Schwyzer.

E.S.: Ych mous zoug, das mer der Ounderschyd zwuschet intgriren ound assimilire neud ganz klaar isch. Ych gs daa zwoo Fraage. rschtens, waas mund Ousslnder bytrge, zwitens waas mu myr Schwyzer bytrge zoum intgrire rspktyv assimilire?

H.H.: T'Schwyz mous waarschynli ner zour Intgrazjon als zour Assimilazjon bytrge. Ych tnke, das Ousslnder sled g'Glgehit haa, eusi Spraach rde lre, das me si ouf eusi Bruuch ound Sitten ouhfmrksam macht, aw ouf g'Glgehite zoum zschlaag choo im Alltaag, oum der Oumgang mit Phurde, drigs. Myr sled si aw an eusem Lbe lo tiln, vilicht i Verin yfure. Wn Ousslnder scho maal intgrirt sind, so mu myr allwg nume vill dezou tou, bis 's assimilisirt sind.

E.S.: Wi staat's dnn mit em Bytraag von Ousslndere zoum sych intgriren ound assimilire?

H.H.: Waas Ousslnder mund bytrge zoum sych assimilire chan ich ifacher sge. De Boundesraat nmli ht pbschlosse, das Ousslnder, wo sych wnd yburgere, mund i Landesspraach cheune, si mund yverstande sy mit euser Verfassig ound euse Gstz, nametli mit drige, won in irer Himet anders sind, zoum Byspyl das bin eus h vo Minderjuhrige verbotte sind, si mund Eusi Dmokraty verstaa ound bfuurworte. Intgrire gaat vermoutlich i di glych Richtig, wirt aber wniger strng sy. Si stted womugli neud z'fscht ouhffale.

E.S.: Si mund sicher mit eus cheune rde.

H.H.: Daas isch klaar, ooni daas gaat's neuhd.

E.S.: Standardhochdeutsch oder hoochalmannisch?

H.H.: Hoochtuutsch. Nou soo cheund s' Verbottstafle lse, Warnige zoum Byspyl vor lktrischem Stroom oder ouf Bowstle, si musid en Hlm aalgge. Aw eusi Zytige, di wo uber lokaali, kantonaali ound iggneussischi Aagglgehite prichted, cheund s' blos in ere Landesspraach lse.

E.S.: Daas isch sicher richtig. Wi staats dnn mit Zurituutsch? Wnn jtz eupper Freumds ouf em Bow, in ere Wrchstatt, denaa i me Btryb schafft, isch er dnn neud e chli ouhsgschlosse, wnn di andere nou hoochalmannisch schwtzed?

H.H.: Ahaa. De Polir cha vilicht italjnisch, en Wrchmischter cha sych ouf hoochtuutsch rcht gout verstndtli mache, vilicht neud imer so grn. Fur g'Kameraade cha's natuurli mngmaal musam sy.

E.S.: Daas tounkt mi neud grad furderli fur en Intgrazjon. Ound wi staats mit eme freumdspraachige, wo neu i g'Gvtti chounnt? Ych ha mer lo sge, son en Goof stuch gspssig daa, wnn al'andere Zurchered oder Sanggallered oder wi grad imer.

H.H.: Droum be sled ali Hoochtuutsch rde. inewg sind efng m Ousslnder mit ganz verschidene Spraache i de Gvtti als Tuutschschwyzer.

E.S.: Dnn lrt daas Geuhfli aber ni schwtze wi myr ?

H.H.: Aha, jaa. Nachane i de Primaarschoul wirt inewg Standardhochdeutsch ounderrichtet.

E.S.: Wrded dnn di sognannte Secondi ound Seconde neud rscht rcht dezou tribe, ounderenand Gruppli go bilde, sych von euse Chinden apschluusse.

H.H.: Wnn Du daas e soo sisch, moll. Daa isch g'Gfaar inewg grooss, das di mit de glyche Spraach sych finded ound stndig ounderenand schwtzed.

E.S.: Eusi Goofe euppe neud aw?

H.H.: Klaar. dne chasch doch neud bfle, das si Standardhochdeutsch rded ouf em Schoulwg, i de Frizyt, sogaar neud emaal ouf em Phawseplatz.

E.S.: Bfle vilicht schoo.

H.H.: Daa htt e Phawsenouhfsicht vill z'tou wnn si bi jdem hoochalmannische Wort wtt go yschryte.

view · edit · sidebar · upload · print · history
Page last modified on 23.03.2011 19:37 Uhr