view · edit · sidebar · upload · print · history

LCG010.2Ouhsggwise2

Mer hnd 's devoo gghaa, wi sych mngs ggnderet ht fur t'Lydja sit si z'Munschterbrg lbt. Wniger nderet sych i de Familje.

Di bde Seuhn hnd jtz aw wider im Htl Mama Ounderschloupf bzoge, was t'Lydja slpverstndtli psounders freut. Chouhm i de Schwyz isch de Kourt nbscht Wusseschaft ound Voorlsige scho bis uber t'Ooren angaschirt im Widerstand von xyltuutsche, ound mit de Bknende Chile blybt er in ngem Kontakt, so wyt daas bi dre Tuutsche Znsour gaat. Jtz wr daas hpaar fur chourzi Zyt z'zwit, aber de Lydja isch es neud mugli an Kourt nou z'tnke, ooni das Gdanken a di Vonnaa grad aw deby sind. Neud lang, so isch sy ounderdssen aw wider i de ggminsame Wonig aachoo. Vilicht findt sy fascht na m als de Kourt Ouhfnaam bin xyltuutsche, blybt aber syni ounentbrli Hulff ound Stutze; schlissli macht de Pschid vo net de Grnze j lnger j m Sorge. Fur t'Lydia gaat di Zyt wyter, wo sy nbe dne bide iren ige Wg gaat, ound daa steund t'Ouhfgabe fur iri Chind im Vorderground. Bd Seuhn mund ires Stouhdjoum wg em Militrdinscht ounderbrche, Rouht ound Anna mund der Ubergang is Schwyzer Gimi schaffe, ound de Pawl chounnt scho a t'Ouhfnaams-Pruffig. Wo di Sorge verby sind, findt t'Lydia nach eme Wyli de Rank als Pjanischtin, ound ales in alem erwyst si t'Ouhswysig ous em Rych fur sy als groosse Voortil. Daas findt si rscht rcht, wo si ounvermoutet eme Schwyzer Schriftstler bggnet. Dm isch es aw ounggmutli worden im Rych, glych das er sit de Huperinflazjon im Tuutsche gglbt ound nach de Wirtschaftskryse der Ouhfschwoung ounder em Schacht mitgmacht ht. Im Awgschte 1936 lougt er imerhy na d internazjonaal Sportaalaass z'Brlyn aa, di Olumpische Spyl wo fascht wltwyt grooss ound schir mit Phawken ound Troumpten oufeggjoublet wrded. D Schriftstler prichtet, ggwuss en Virtel vo dne hounderttouhsig Pltz siged stratgisch vertilt vo BrouhnhmplerGrouppe pstzt gsy. Di higed mit irem Gbrull scho nach chourzer Zyt ales bhrrscht. Wo dnn de Schulze, en Tuutsche Schnlleuffer zwaar knapp aber be doch hinder em Jones is Zyl chounnt, daa hpid di Brouhne im SprchChoor: "Hooch Schulze, hooch, Hipp Hipp hurraa!" ound wo vom Louhtsprcher de Jones als Syger verchundt wird, so gung daas Brulen rscht rcht loos, en waansinige Protscht, me gheuhrt nour in Ruttmouss: "Schulze Siegaa Jones niedaa Sieg Hil !" soo lang, bis praktisch daas ganze Poublikoum im Takt "Schulze" hpet. Wr ouhfgfalen isch, das er neud mitmacht, htt Schlg rissggirt. T'Lydja sit blos, euppis anders sig gaar neud z'erwaarte.

Zoure groosse Gbourtstaagsfyr, eme Noulefscht i de Familje Gyger, sind aw 's Chrafts ygglade. De Kourt ht oursprungli neud ooni Vonnaa wlen a d Aalaass, aber di ht ouf d Taag es Trffe mit xyltuutschen apgmacht ound stzt's doure, das r ouf all Fll di Verwandtschaftsbziig pflgi. I me groosse Saal isch a ren Aazaal Schsertisch fur 's sse paraat. hpaar, hts gghisse, siged ja souscht amig zme, droum gbs intrssanteri Gspruhch, w me si trni. De Vtter Schaaggi ht gglouget, das r mit dre Ggousyne, won ous de Freumdi hichoo isch, an glyche Tisch chounnt. Aw Lydia's Schwaager, de Maa von irer Schweuschter, isch deby nbscht zwoone Frawe ous de Verwandtschaft vo de Moutter Gyger ound vom Kourt syne Brudere de Filosoof. Men isst fin i dm nooble Htl. Nach ere Fldlisouppe mit Markbreuckli ound eme OrduhverPlttli zou me Wysse, nach Waal en Fandang oder en RyslingSilvaaner, git's es Roastbeef an ere MadiraSoosse mit pommesDauphines ound verschidene Ggmus. Als Roote steund en Goldsigel ous em Chlggi ound en Dle ous em Wallis zour Waal. Nach verschidene Glasse gits Caf et friandises. Me ggnuusst daas fschtliche Menu, aber inewg isch t'Stimig ounfroo. Zwusche de Gng blybt vill Zyt zoum schwtze. Di Hre cheumed gly ouf g'Komfernz vo Munche z'rde, wo di Europische Mcht zoulouged, wi de Hinkel de Tschchoslowaki 's Soudteland wgnimmt. Lydia's bd Schwuhger glawbed neud am Chamberlin's Fridesrttig. Aber de Schaaggi, r isch Tirkter in ere Groossbank mit Sitz i Munschterbrg, sit: "Es gaat ifach oum 's Glt. Es cha sych doch nimert en Chrig lischte, am wnigschte Tuutschland. Dm syni Krditwurdigkit isch drmaasse massyv abegstouhft worde, das d Staat nine m Glt zou inigermaasse vernumftigem Zis uberchounnt." Eub de Schaaggi soo euppis cheuni sge, ooni 's Bankgghimnis verltze? wott de Filosoof wusse. "Was i de Zytig staat, isch nume gghim. I britische Finanzbltter staat ggnoug, fur das me sych 's neuhtig chan an Fingeren apzle. De Hinkel musst grad es paar ryse Vermeuge cheune rbe, ound di bringt em daas Soudteland am allerwnigschte. Ych rchne neud mit Chrig". Daa trowt si t'Lydja e Minig z'haa i dm Manegspruhch: "Ych choume ja ous dm Rych. Dt wirt doch ales ouf Chrig hy ggricht. Scho p'Primaarschuler wrded ouf Kampfspyl yggubt, ound stndig wirt Hass pbrdiget, Hass ouf all wo k Grmaane sind".

A men andere Tisch rdt de Kourt uber syni Sorge, win im Tuutsche Rych mit de Jouden oumggange wirt: "Im Jner 1937" sit er, "forderet de Rychsfurer SS Bngler in aler Euffentlichkit die Entjudung Deutschlands. Yr gheuhred rcht: die Entjudung Deutschlands. Scho lang wirt de Judischen rzt ound Jourischte de Prouff verbotte, jtz chounnt di Judisch Indouschtry draa. Ous igene Bobachtige chan i sge, di Naazi geund rucksichtsloos voor, iri Opfer wrded neud nou oungrcht bhandlet, si wrded aw pblaaget wo 's gaat. Vili fluchted ous em Tuutsche. Eusi Chrischtepflicht isch klaar, myr mund hlffe, myr mund die aarme Verfolgte ouhfn." Ound er wrt si gge chlymutigi ound jmmerlichi Ywnd, bi soo groosse Zaale wr t'Schwyzer Wirtschaft uberforderet.

Ganz psounders im Jouli 1938 versoucht de Profsser Chrafft, syn Yflouss ouf di Schwyzer Politiker fur di verfolgte Joude gltend z'mache, ound er wyst ouf di teuhdli Ggfaar hy, wo dne droot. I de Franzeusische Grnzstadt vian trffed sych nmli p'Vertrtter vo 32 Staate. De Tuutsch Rychskanzler wott sych t'Ouhswanderig vo de Judische Bveulkerig zale laa, aber kis inzigs Land wott dm syni Chrigskasse fulen ound defuur e Flout vo brawbte Mntschen ouhfn. Im Novmber drouhf staat i de Zytige, in ale Tuutsche Stdt higed t'Sunagooge pbrnnt. De Kourt ht trotz Znsour de Pricht vo me Bkannten uberchoo, wo nach ere Sitzig ound aaschluussend ggmutlichem Til lang nach de Zweulfe z' Nacht higaat:

"Es fahren keine Strassenbahnen mehr, und an verschiedenen Taxiunternehmen, die ich anrufe, antwortet niemand, was mich doch erstaunt. Die Strassen sind menschenleer, die Beleuchtung abgeschaltet, nur ab und zu ist im Nebel ein Mann zu entdecken, auf Posten vor einem Schaufenster, Jdisch, was ich der weissen Bemalung wegen erkenne. Die Mnner tragen SAUniform, sie scheinen etwas zu bewachen. Ich komme an einem vorbei, der Mann schnauzt mich an: " Hier gibts nichts zu sehen, weitergehn!" Etliche Posten weiter entdecke ich einen Schutzmann in Uniform. Ich nhere mich ihm, will mich erkundigen, was los sei, komme aber kaum zu Wort, schon brllt er, was ich da zu suchen habe. Ich erklre, woher und wohin, muss mich ausweisen, worauf er befiehlt: Was hier geschieht, gehtse gar nichts an. Gehnse auf direktem Weg nach Hause, schaunse nicht rechts noch links." Unterwegs hre ich Splittern von Glas, und bald strmt ein Schlgertrupp vorbei, SAMnner schwingen Eisenstangen, schlagen Schaufenster ein und Tren, ich hre Flche, Schlge, verzweifelte Schreie. In der Frh lese ich im Vlkischen Beobachter, der "Volkszorn habe den heimtckischen Mord an Ernst Eduard vom Raht gercht, an diesem Deutschen Botschaftssekretr 1.Klasse, der von einem Juden in Paris umgebracht worden sei." Allerdings soll dessen Befrderung um 3 Klassen erst nach dem Attentat angeordnet worden sein. Von Hitler persnlich, wie ich aus sicherer Quelle erfahre."

Kourt ound Vonnaa gsnd sych in ire Befurchtige pstuhtiget. Daas grawsaame Voorgaa wyst jtz klaar ouf di gottloos Haltig ound ouf di Ggfaar hy, wo devoo ouhsgaat. Sofort bspricht de Kourt mit de Vonnaa e neuji Ygaab an Boundesraat, won er di schawderhaft Laag vo de verfolgte Joude schilderet, ound forderet, di Fluchtling mused ouhfggnaa wrde. T'Lydia, wo zouflig gheuhrt, was di bide rded, sit: "Myr machts ganz Angscht, jtz chounnt de Chrig." Waroum? wott de Kourt wusse. "Jtz fullt de Hinkel syni Chrigskasse."

Alerdings gaats nou wnigi Wouche, bis aw daa, soo nuhch a de Grnze, e Bfurchtig ouhfchounnt, en Angscht, wo sych j lnger j m usseret i dre Fraag : "git's Chrig ?" Daas, ound eub myr i de Schwyz aw dry inezoge wrdid, fruhgt me si wytoumen im Land. D Hinkel schynt ja en uble Patrong z'sy. Das dm ounbhrrschte, ounbrchebaare Fuurer ales zouztrowen isch, wiss aw t'Rgirig, ound i Brn obe schtzt men em Profsser Chrafft syni moutige Verlouhtbaarige neuhd, nametli neuhd, wo dnn 1939 de Hinkel vo Provokateuhren i polnischen Ouniformen en ubli Sznen ouhffure laat als Voorwand zoum go Poolen uberfale, ound rscht rcht nach em Ymarsch i di neutraale Staate Holand ound Blgje. Me maant de Kourt Chrafft zou Zrougghaltig, droot, won er sych neud bydrouckt ziget. Jtz ht r imer wi m Mu, zoum syni Artikel i de Prss ounderbringe, er mous syni Minig privaat wyterg. Ouf der andere Syten entschluusst er sych, falls neuhtig slber mit de Waffen i de Hand gg t'Wrmacht go kmpfen ound mldet si fur e militrischi Ouhsbildig, won er doch bqum als Fldprdiger di dri silbrige Spaghetti vom Hawpmen ouf de Hout uberchm. Soo sind jtz dri Mane wo t'Lydja oum si sorget, Soldaate, en Ground m zoum hoffe, t'Schwyz mus neud in Chrig zoge wrde. Scho chli gschmouch wirt's de Lydja, wo si sych 's Zmelbe mit de Vonnaa in Abwsehit vom Maa voorstllt; aber schlissli mou me halt ifach zme goutschire, glych das si t'Vonnaa neud cha gs, ooni Gdanken an Kourt. Dm syni Problm troucked aw de Lydia ouf 's Ggmut, sind aber fur sy, glych wi fur vili Luut in eusem Land, neud so zntraal, fascht isch si na froo, das de Kourt syni Uberzuugig mit dre Vonnaa cha tile.

Im inevirzgi, ounder em Ydrouck vo greuhschten Oumwlzigen ound Verschibige, vom Ysgang i de Wlt mit Chrig ound Veraarmig round oum t'Schwyz, Veraarmig aw i de Schwyz, i dm Jaar wo p'Burgerschaft Stadtalarm erlbt, Hulffsdinscht, Frawedinscht, Ortswr, Louftschoutzdinscht, i dm Jaar erschynt neu e Koultourzytschrift ound nimmt sych zoum Thmaa daas Schwyzerisch Zmelbe, di Schwyzerisch Ggminschaft, Naachberschaft, Kameraadschaft. T'Rdakzjon bittet de Thologyprofsser Chrafft fur t'Winachtsnoumere oum "di igetli, rnschti Winachtsbtrachtig", ound syni Prdig laat sych euppe soo zmefasse: "Hut, wo 's wider emaal soo ouhsgst, das t'Wlt ous ale Fouge ggraati, wo sych ouf inere Syte ales dwg tirisch broutaal gschtaltet, ound ouf der andere Syte dwg kummerlich ound charakterloos hut isch eus de Hiland gboore! Hut, daas hisst Taag fur Taag sit j ound fur imer; hut isch fur eus, daas sind myr hulffloose Mntsche, wo bloutt ouf t'Wlt cheumed ound si bloutt als Schatte verleund; hut isch fur eus de Hiland, de Hlffer wo slber hulffloos i t'Wlt chounnt ound si hulffloos am Chruuz verlaat, hut, grad hut isch fur eus de Hiland gboore." Natuurli list t'Lydja son en Tggscht vom hmaa, neud ooni en Stich im Hrz bi de Voorstlig, wi halt di Skrtrin a dm sym Wrde deby gsy isch.

view · edit · sidebar · upload · print · history
Page last modified on 09.08.2012 15:32 Uhr