view · edit · sidebar · upload · print · history

Rdelre

Es Gspruhch vom Reubi Raab mit em Xaver Prt.

Reubi Raab: Dou hsch ltschti ggsit, es Neugboores musi verkumere ooni e Btreujeri, won ihnns rgelmuhssig ouhfnmti ound mit em schwtzti.

Xaver Prt: G'Chinderrzt rded vo lbeswichtiger Zouwndig, wo neuhtig isch fur e gsoundi Entwicklig. Bi Gbourt isch 's Hirni be nanig frtig pbildet, na zimlich ouryff. inewg zigt sych scho im Moutterlyb, wi wichtig p'Bziig vom Chindli zou syner Btreujeri isch. Daas wurkt sich ouhs bim rde lre. Scho vor de Gbourt lrt nmli 's Oungboorne t'Stimm vo synere Moutter kne, aber aw syni Moutterspraach ound Gschichtli oder Lidli, wo 's imer wider gheurt ht wret de Schwangerschaft.

R.R.:' Wohr wott men soo euppis wusse; es Neugboores chan im daas ja neud sge.

X.P.: Spzjli Bobachtige bwysed's. E son es Mntschli ragirt ouf e psounderi Aart, wo ziget, eub ihmm di Louht vertrowt sind oder neud. Na wounderbaarer isch, das en Seugling ggwussi Rgle vo synere Moutterspraach elige vom lose lrt, me brouhchts neud emaal z'korigire. Daas isch en wichtigen Ounderschyd zoum lre vo freumde Spraache. Dt moun eus t'Lreri stndig kritisire, bis mer Gramatik ound Satzbow richtig bhrrsched, ound inewg blybt en Aggsang oder e gspssigi Wortwaal. be droum nimmt men aa, das es bim rschte Spraacherwrb vor alem ound psounders oum p'Bziig gaat, oum 's erchne ound erchnnt wrde, woo me dezou gheuhrt.

R.R.: J, i dm Fall schynt mer p'Moutterspraach na verouckt wichtig ?

X.P.: Uberhawpt Bschftigoung mit em Chlychind, Aargige, Kurperkontakt, Schwtze. Me wiss hut, das sych 's Hirni e soo bsser entwicklet als ooni.

R.R.: Daa choum' i jtz nanig e so drouhs.

X.P.: Ych sg der es paar Zaale. Es Neugboornigs ht euppe glych vill Nrvezlen im Hirni win es Erwachsnigs, oum di houndert Miljarde.

R.R.: Lck Bck!

X.P.: Em Neugboorene syni Nrvezle hnd aber blos euppe 2'500 Sunapse.

R.R.: Sinapse?

X.P.: Di Sunapse sind wi 2'500 Tlifoonaaschluss zou andere Nrvezlen im Hirni. Bis is euppe druu isch, sind pro Nrvezle brits euppe fuffztouhsig Sunapse. Was is gst, gheuhrt, gspuurt, tout, ales wo 's erlbt, wirt veraarbitet zou Informazjoone ound gspicheret, ound zwaar a verschidenen Oorten im Hirni, dou chasch a Datje tnke. Entsprchend brouhcht's imer m drig Verbindige. Jtz ht also es Druujuhrigs total zwihoundert Biljoone Sunapse.

R.R.: Nimmt daas dwg zou?

X.P.: Euppe zwihoundert Biljoone phaltet's bis zjuhrig, aber es Erwachsnigs ht blos na oum di houndert Biljoone.

R.R.: Wrde myr dnn tumer als Chind?

X.P.: Anderscht intlignt. Chind sind xtrm lrnfig. Chind nmed verouckt vill ound fascht waalloos Informazjon ouhf ound lit si ap, aber ap zjuhrig fangt daas Hirni aa, daas wo 's neud brouhcht naadisnaa wider ousezghje. Was rgelmuhssig voorchounnt wirt strcher, was neud widerholt wirt, gghit wgg.

R.R.: Daas git mer scho z'tnke.

X.P.: Di Strouktouhre zoum tnke, plaane, ounderschiden ound ouhfpasse, besoo entsprchend di Fgkite, nmed zwuschem dritten ound sibete Lbesjaar am strchschte zou. Vo viri aa wrded Strouktouhre fur rde, verzle, fantasire langsam aw verbounde mit dne fur rchne, uberlgge, analisire. Es Mrli wirt j lnger j m als Fantasy ound deschto wniger als wurkli erlbt. Grad bis sibni wrded aw di Sunapse zoum lre rde am mischte pbrouhcht. Spuhter cha me chouhm m e neuji Spraach flerloos ound ooni Aggsang lre.

R.R.: Wisoo isch cht daas soo?

X.P.: Offebaar ht t'Natour de Spraach vo de Moutter, also de Moutterspraach, e psounderi Bduutig wle g. Mych tounkt's, es Mntschli mus in e Ggminschaft inewachse, ooni uberlgge, woo 's aneggheuhrt, ound es mus vo syne Luuten anerchnnt wrde, aw wnn di ihnns vilicht neud prseuhnli kned.

R.R.: Stt me daas neud bnoutze zoum grad na Hoochtuutsch ywandfri ound ooni buffle lre laa ?

X.P.: rschtens musst es Oungboornigs scho wret de Schwangerschaft Hoochtuutsch bschallt wrde, ound zwaar mit korkte Stz ound i korkter Ouhsspraach. Zwitens wiss nimer, eub daas neud en hilloose Dourenand gb.

R.R.: Ych choume imer m drouhf, das myr gstuuret wrdid, vom Oumbwousste, vo neumen in eus ine hr, ooni das myr daas klaar wussted.

X.P.: Rde lre isch ganz wichtig; neud nou fur de Kontakt mit den ngschten Aaggheuhrige; spuhter aw zoum in e wyteri Ggminschaft choo. Ound, eub im daas passi oder neuhd, daa spillt 's Hrz e groossi Role, daa chounnt's drouf aa, eub im die anderen e vertrowti Spraach entgge bringed oder e frumdi.

R.R.: Mych tounkt's goppel imer wichtiger, das myr "Ja" sged zour Moutterspraach im Chindergaarte.

view · edit · sidebar · upload · print · history
Page last modified on 19.02.2011 19:55 Uhr