view · edit · sidebar · upload · print · history

17. Am Stadelhofe 1489

Mngmaal cha me bobachte, ound grad bi erfolgryche, intlignte Brumthite fallts im psounders ouhf, wi doch Mntsche tirkt in ires Verdrbe lawffed, wi nmli drig, wo souscht oumsichtig ouf Gfaaren achted, oufs Maal wi pblndet, droufloos di tummschte Handlige bgeund. Waas machts aw ouhs, das en Mntsch zou sym igene Schade tout wurke? Ischs der Erfolg, wo laat glawbe, me sigi de Libling vo Geutter? Ischs tUberschtzig von igne Ressource, vor igene Gschydi? Isch es e Ggwonet won in ouf den ouhstrttne Pfaade zrougg hbet? Spiglet en Starrsinn im voor, das me slber nou stndig im Rcht sig? Isch es de maassloos Wyggnouss, wo s Hirni allmli verfttet? Isch es pVerchalchig vo Bloutgfuhss, wo s Nrvegwb laat lo vertoore? Isch es e Sorg oum im slber, wo tSicht vo den andre neud gs laat? Stckt vo Natour ouhs i dm, won im grooss macht, de Kim vom Verdrbe? Sll in, wo Rychtumer zmespaart, gyzig verhoungere muse? Wirt in, wo groosszugig Aarmi bschnkt, dnn na slber veraarme? Gaat in, wo voorsichtig hockt ouf sym igne, vom Nuuttou verloore? Chounnt, wr sych moutig a pMacht kmpft, dnn tollkun am nd ounder tRder? Waas machts, das mngen im Ouverstand s Graab, s ige, sych slber schouhflet?

De Lassrouss Geuldli chas chouhm glawbe. Syni Pluhn geund ouhf. Daas Houndteuhde furt zntoume zou Empeuhrig, verschideni Ggminde schicked Aboornige, me rdt ound me lost neud, me verspricht ound me pschluusst neud, me pschluusst soo ound rdt anderscht, me droot, droot dewider, macht Angscht ound s git Wout, ound schlissli dnn isch es so wyt. Jtz isch de Lassrouss Stadthawpme vo Zuri, wurklich isch r jtz de mchtigscht Maa vo de Stadt, taatschli chan r sych jtz rchen a dm verhasste Burgermischter. Hut mous er strbe tnkt er, Hut schlaat dm Empoorkeummlig sys ltschte Stundli. Hut sturzt d Krl won eusi Familje imer nou tdmutiget, d Platzhirsch wo mych zour Witzfigour macht, d Raffer, won eus Geuldli uberfluglet ht ound sych slber zoum rychschte Maa vo Zuri oufeoufepschisse ht, d VolksVerfurer, won ali Fden a sych ggrisse ht ound wo hinderlischtig pPosizjon vom Adel oundergrabe ht. Dwg ggnuusst de Lassrouss syn Trioumpf, inewg isch em neud ganz wool. Wnn nou nuut schiff gaat. Wnn sys ggschliffne Mouhl nou nume zoum Wort chounnt. Wnn nou s Volch neud wider oumgghit, bvor syn Chopf fallt.

ZStadelhofe, vor de Stadtmouhr, isch ales paraat fur tHyrichtig. I de Mitti vom Platz staat e Buni ous Holz. Hinen am Rand vo dre Buni steund Mane mit em Rougge gg s Poublikoum. Iri lange Mntel i bounte Farbe pranged mit irem Wappe, won en groosse Til vom Rougge tckt. Ouf de Cheupf, i de glyche hraldische Farbe schwinged Fderepusch ouf em Bartt mit briter Chrmpe. A de schwaarze Pleryne mit ere Kabouzen uber eme wysse Ggwand erchnnt me de Prior Haltiner vo de Prdiger. Am rchte Rand vo de Buni steund zw Troumpter ound blaased e Fanfaare. ine vo de Manen ouf de Buni leuhst sych ous de Rje, es isch de neu Stadthawpme Laassrouss Geuldli. Er staat fure vors Poublikoum, ound ouf sys Komando hy verlist de Rychsvogt Grold Meyer s Ourtil:

Im Name vom allmchtige, allwussende, allgutige Gott, in nomine trinitatis dei, hnd de Burgermischter ound de Raat chraft syner hoo Ggrichtsbaarkit es Ourtil gfllt: Johannes nomine Homo Silvaticus superbiae cupidus vitae in morte ferendus est gladio cum decapitatione.

Wo d demit frtig isch, bfillt de Stadthawpme em Bichtvatter: Haltiner, walted eujes Amts. Nach ere wytere Fanfaare ergryfft de Bichtvatter ound brumt Prdiger Haltiner s Wort fur en fyrliche Gottesdinscht, wurdig fur soon en politische Tood. Syni Prdig sll em Volch s Ourtil ous chrischtlicher Sicht erchlren ound isch sorgfltig nach groosse Voorbilder in nli wichtige Fll ouhsgschaffet:

Gott, dou allmchtige, allwussende, allgutige, druufach ound inzige, Gott, loug mild ouf dyn ounwurdige Chncht abe, verzi dym schwache, ounwussende Meunchli, wo jtz sych ousenimmt, en Richtsprouchneud zfle, ni, wo mit syner ganzen Ounfigkit probirt, en Richtsprouch zbgrunde, zerchlren em Volch, wo der Aasprouch ht ouf Offehit, ouf Grchtigkit. De Richtsprouch bgrunde hisst, bwyse, das de Hans Waldme de Tood verdint ht. Fourcht ergryfft mych vor dre ggwaltigen Ouhfgaab, gisch doch Dou eli, Hrgott, s Lbe ound nimmsch es. Maria, Himels-Keunigin, hilf dou myr, staa mer by.

Dixit Augustinus: A superbia initium sumpsit omnis perditio. Soo rdt der Awgouschtynouss: De Hoochmout isch gQule vo ale Sunde, si wachsed ous em Hoochmout als ire Wourzle ound als irem Stamm. D Sprouch sll myr de Wg wyse zou mym Bwys, d sll myr luuchte, win em mude Pilger tLampe vo de Hrberig de Wg zigt bis er an es Laager chounnt, won er syni mude Glider chan ouhsstrcke. Aber win en Blinde en Furer brouhcht zoum en am Grabe verby lite, soo brouhch ych en Bgliter, wo mych phutet vor de ggfuhrliche Fallstrick vom Irrtoum, aber wr cha daas sy?

Allmchtige Gott, vor zwi Jaar hsch Dou i Dyner grnzeloose Guti entsprchend dym oumfassende Raatschlouss di ounerforschli Gnaad ghaa, en hiligmuhssige Mntsch ous syner Klawsen i Sachslen ob em Chrnwald zou Dyr ouhfzn, en wounderbaare isidler, grooss i syner Bschidehit, homo ille modestissimus, devotissimus, humilissimus, beneficentissimus, mansuetissimus, et carissimus, d usserscht bschide, fromm, gghorsam, wooltuhtig, fridlibend ound gnaaderychscht Brouder Chlaws. Wr bin ych aarme Sunder nbe dm slbschtloose Braater vo Furschten ound Prinze, nbe dm rmit, wo wret Jaarznte ooni irdischi Spys gglbt ht, ound dm Dou, groosse Gott, e Visjon, en Offebaarig gschnkt hsch, wo schrfschte Pruffige vo heuhche ound glrte Gischtliche stand hbet. Wr bin ych, wo jtz der Ouhftraag ha, es Ourtil zbgrunde, ound nume daas Gluck ha, bim Brouder Chlaws go Raat holen i myner schwirigen Ouhfgaab.

Jaa, Gott ht ihnn erluuchtet, Gott ht em Brouder Chlaws e Visjon gg, en Offebaarig vo de rtselhafte Druufltigkit, vo de TRINITAS DEI. Di Visjon gst ouhs win es Raad mit schs Spiche. Im Zntroum, dt wo tNabe wr, sind di dri: Vatter, Soon ound hilige Gischt. Dri Spiche mit em Spitzli gg ine geund ouhs vo der inige Gotthit ound oumfassed di ganz Wlt, si hnd gGwalt uber Himel ound rde. Dri Spiche mit em Spitzli gg ousse geund wider inen ound sind inig ound ountilig i Geuttlicher Ggwalt. Verglycht me di Visjon mit em Zifferblatt voneren Ouhr, so verwyst di Spiche nach 10 ouf Gottvatter, de Scheupfer i syner Allmacht MAGNIFICENTIA DEI, di Spiche gg 8 verwyst ouf di ounbflckt Empfngniss, daas Wounder wo daas ounermssli grooss Geuttlichen als mounzigs Chindli y ound ouhsggangen isch i di ounversrt Joungfrawschaft vo de Himelskeunigin, ound daas i greuhschter Aarmout, in ABSTINENTIAM, ound di Spiche nach 6 verwyst ouf de hilig Gischt ound demit ouf Gottes Libi, CARITAS. TSpiche gge 4 verwyst ouf daas glych ounermssli Geuttliche, won ygaat i tHoschtje, i daas Geuttliche Gschnk vo Lyb ound Blout Chrischti, BENEFICENTIA, ound syni Forderig a tMntsche Barmhrzigkit zube, MISERICORDIA. Di Spiche nach 2 wyst ouf Gottes Soon, der Erleuhser, PIETAS FILII. Di Spiche wo brit isch ir Naben ound spitz gge 12 isch zverstaa als euses chly, zerbrchli Lbe, wo eus gg isch dour tLibi Gottes zoum i dre chourze Zyt di ounouhssprchli Freud z verdinen i twigkit dour Ounderwrffig ounder Gottes Wile, wi Jsouss sit won en de Ptrouss wott vertidige gg tSchrge, won en verhafted: sll ych d Chlch neud trinke, wo myr de Vatter git? i sym woundersame Gghorsam, DEVOTIO. Daas isch pBduutig vor Offebaarig, wo Gott i syner Gnaad em Brouder Chlaws ht zouchoo laa, ound wo myr ounwurdigem Mnschli dint als Litfade fur myni Bgrundig von euser gndige Hren Ourtil.

Primo ound als rschts isch myni Ouhfgaab, tZoustndigkit von eusem Ggricht zbwyse, zbwyse ouf schs Aarten entsprchend Brouder Chlawses Visjon. Di Spiche won ouhsgaat vo de Nabe gg s Zni wyst ouf tMagnificentia DEI, ouf Gottes Allmacht. Gott ischs Ggricht ound dour Geuttlichi Gnaad chounnt di hoo Ggrichtsbaarkit em Kiser zou, em Kiser vom hilige Reuhmische Rych Tuutscher Nazjon. De Kiser aber dlgirt daas Bloutgricht sit 500 Jaar a syn Rychsvogt i Zuri. Rychsvogt isch zour Zyt euse gndig Hr Grold Meyer vo Knoonaw, Prsidnt vo dm hoo Ggricht. Di zwiti Spiche, wo mit em Spitzli gg 8 ouf tAarmout im Stall vo Btlhm wyst, ouf tabstinentia ound ouf pPflicht vom Ggricht, di Schwache zschutze vor em Ubermout vo de Turane, git eus ganz psounders tLgitimazjon, mit hrter Hand dourezgryffe. Di dritti Spiche wirt brit gge 6 ound verwyst ouf Caritas, Libi zou Gott ound droum isch em wltliche Ggricht tMacht uberg, als Schirm vo de Chile, vo de Gischtlichkit zwurke, als Stutze vo de Verbritig vom Glawbe . Di feufti Spiche mit em Spitzli gge 4 ound tHoschti, di himmlischi Spys, maant a di irdischi beneficentia, a pPflg vom ggmine Wool ound Sicherig vor Ouhsbuutig. Di Spiche, wo gg 2 brit wirt wyst ouf Gottes Soon, wo Lyb ound Lbe hygit am Chruuz, wret der int Reuber syni grchti Straaff hynimmt ound mit Jsouss is Paradys ygaat, wret em verstockte Verbrcher wigi Heulequaal blut. Soo ht aw euses Ggricht die Pflicht, verstockti Verbrcher zstraaffe. Zltscht, neud zmindscht, die schsti Spiche mit Spitz gg 12 erineret a tErgbig in Wile Gottes, devotio, ound git em Ggricht Pflicht ound Komptnz, gge Ggwalt yzschryte, be soo wi Jsouss sit zou Ptrouss: wr zoum Schwrt gryfft, chounnt dours Schwrt oum.

Myr uberspringed en groosse Til vo dre Prdig. Wr di intgraal Prdig zoum Tood vom Hans Waldme wtt lse, findt de Tggscht ounder <www.pro-zurituutsch.ch/Texte/Roman>

Mir faared wyter mit em ltschte Til:

Secundo ound als igetlichi Ouhfgaab chounnt pBwysfurig:

A SUPERBIA INITIUM SUMPSIT OMNIS PERDITIO. De Hans Waldme isch schouldig erchnnt wge Hoochmout, superbia: sych als Pouhreboub uber e Familje vo altem Adel ound groosse Verdinscht zstle, schouldig, uber sys Hrchoo ouse groossspouhrig mit Phouhsig ound Chlidig ouhfztrtten ound di nooble Konstaffelhre ound iri Daame mit Chlidermandaat abeztroucke, schouldig di verdinte Paatrs in irem Wandel lo yschrnken ound de Furschtptissin sogar de Schlussel zour Apti zentzi: A SUPERBIA INITIUM SUMPSIT OMNIS PERDITIO.

RADIX OMNIUM MALORUM EST CUPIDITAS De Hans Waldme isch schouldig erchnnt wge Haabgyr, cupiditas. De Hans Waldme isch schouldig sych ouf ali Aarten en Rychtoum aazhuuffe, sych e goldigi Chtti mit Wappen oum de Halszlgge, all Pott ound grad rscht wider i dm Sundepfoul vo Badezverchre, gge Koroupzjon zwtteren ound slber di greuhschte Schmirglder vo Hrzeuhg ound Chungen yzstryche. Waarhaftig: RADIX OMNIUM MALORUM EST CUPIDITAS.

APOSTASIA. De Hans Waldme isch schouldig erchnnt wge Abfall vo Gott, apostasia. De Hans Waldme isch schouldig, das er sych ousenimmt, uber Lben ound Tood go richte, er isch schouldig, das er ooni Kiserlichi Ermchtigoung Toodesourtil fllt. Wo doch de Kiser slber nou dour Gottes Gnaad turff richte. Daas isch Treuloos gge Gottes Gbott, daas isch Apfall vo Gott: APOSTASIA.

DURICORDIA De Hans Waldme isch schouldig erchnnt wge Hrzloosigkit, duricordia. De Hans Waldme isch schouldig tWirtschaftsgstz zou Oungounschte vo de Zurcher Landbveulkerig verschrfft zhaa, soo das di chouhm m en Verdinscht hnd oussert em Chrigsdinscht bi freumde Hre, schouldig aw na di ltscht Ynaamqule, Rislawffe, zverbuuten ound soo di Zurcherischen Oundertaanen is lnd sturze,schouldig, de Pouhren iri Wchter vo Lyb ound Gout, iri Hund hyzschlachte: DURICORDIA.

PERTINACIA IN ULTIONE ET IN PECCATIS De Hans Waldme isch schouldig verstockt zverharen i Zorn ound Raach ound ooni Ysicht zverharen i syne Sunde. De Hans Waldme isch schouldig, gnaadeloos s Toodesourtil vollzi laa zhaa am Fruschhans Tilig, schouldig, neud syni ubrige Sunde zgstaa: PERTINATIA IN ULTIONE ET IN PECCATIS.

SEDITIO ET PRODITIO De Hans Waldme isch schouldig erchnnt wge Ouhfrour ound Verraat, seditio et proditio. De Hans Waldme isch schouldig, wge widerholter Verwicklig ound Aastiftig i verbotteni Rawffhndel, schouldig als Aafurer vo men ounerlawbte Zouhg is Allgeu ound Ounderstutzig vo me verbottene Frischaarezouhg. Schouldig wge gghime Trffe bi den Awgouschtyner schouldig wge gghime Verhandlige mit heuhche Hre, vo dne nimer nuut turff wusse. Schouldig wge Aaruffig vo Euhschtrych gg Zuri zou sym ignen Intrsse. SEDITIO ET PRODITIO.

CONCLUSIO Johannes a Silva gravemente peccando cum superbiam, cupiditate, apostasiam, maleficentiam, ultione, seditione et proditione. De Hans Waldme ht sych schwr versundiget mit Hoochmout, Haabgyr, Aamaassig gg Gott, Booshit, Raachsoucht, Ouhfrour ound Verraat. r isch droum e Ggfaar fur di mnschlich Ggminschaft ound ht sys Lbe verwurkt, um so m, als r ounysichtig i syne Sunde verharrt. Rychsvogt, Burgermischter ound Raat gnd em Naachrichter der ounoumsteuhssli Bfl, em Hans Waldme syn Chopf mit em Richtschwrt vom Roumpf ztrnen ound syni Sl em allmchtige Hrrgott zschicke, wo di dnn richtet entsprchend Verdinscht.

Nach em Aamn maant de Bichtvatter de Hans Waldmen a sys Versprche. Nmli tApsolouzjon sig draa pbounde, das er syn Standpounkt numen euffetli daarstli. Ouf daas hy verzichtet de Toodggwit ouf en Aaspraach as versammlete Volch ound bittet ldiglich oum Verzjig fur syni Sunde. Namaal spiled tStadttroumpter, ound de Hnker chounnt vo sym Opfer pVerzjig uber. Wo de Chopf ggfalen isch, verchundet de Rychsvogt Grold Meyer vo Knoonaw, me cheuni sych brouge, e Faltschmldig sig d Alarm, Hapsbourg rouckti gg tStadt aa, aw zElgg gsch me wyt ound brit kn Find. Wo sych daas Moure, Ruffe, Lachen ound Flouchen im Volch gglit ht, verlawfft sych s Volch naadisnaa.

TNacht douhr hts ggschnit ound me wiss neud rcht, eub de Blouscht an Beume wysser sig oder de Schn ouf em Pflanzbltz hinder s Reuschte Houhs, aber tAprilesounn boutzt di Ousicherhit glitig ewgg, neud aber Ousicherhit ound Angscht i de Stoube. I de Lichtstraale, wo dour tRitze von ggschlossnige Lden inecheumed tanzed Steubli. Nuhch hinder em Lade bim Schy zou sitzt e Tochter am Spinnraad, ound amig wnn von Gasse Lrm inechounnt guggslet si dour es Loch ouse. GGroossmoutter Reuscht sitzt im Tounklen ound laat zwusche de Lismernaadle euppedi en Suufzger gheuhre. De Marx ound syni Fraw sitzed a me Tisch ound fluschtered mit irem sibejuhrige Dithlm uber Schoulouhfgabe. Am anderen nd vom Tisch buugt sych im Chrzelicht de Groossvatter Hiri uber e Bouchhaltig, ooni Intrsse, blos zoum sych ablnke, sit er ali syni mter ht musen apg ound sych neud trowt, zoum nou s Ggringscht oundern. Er haltets neud ouhs, staat ouhf ound lawfft im Zimer oumenand. Ouf imaal lacht er, aber soon es bitters Lache. Syni Fraw isch froo, euppis sge cheunen ound wott wusse, was s zlache gb. Myr isch in Sinn choo, wi de Hiri scher em Hans na vor dm sym Tood tRitterwurden apgsproche ht. De Hireli scher, Offizir i Hapsbourgische Dinschte. Waas ht d scho gglischtet?! Er chounnt mer voor win en Bfzger, won ous sicherem Apstand en Ruud ar Chtti verblet. Das men aw di groosse Hund ht muse teuhhde! Ound de Dominik ht na ggmint, er cheunn di Nooble bsmftige, wnn er mitmachi. Ound wyter lawfft de Hiri ouhf ound ap. Wi gaats aw dne Zowfftmischtere, wo s ygsprt hnd? Em Mattjass Wyss vo de Wber? Em Reuchli, em Scheubli, em Rickler, em Haab? Di Hurnige sind ja scho am cheupfe, de Lini Euhh vo de Schiffluute ound de Hini Geutz vom Kmbel, ound ymouhre wnd s na de Roudi Rys ound de Hans Bigger vo de Waag. Daas isch ja schuuli rufft syni Fraw dezwusche, aber ych mach mer Angscht oum dych ! Hiri! Hoffetli leund s dych i Rou! De Hiri blybt staa, zouckt tAchsle, schuttlet de Chopf: Ych wiss es neuhd ound stouhne slber, das i na lbe, na neud ygsprt bi. Bim Ouli Widmer ht men aw gghofft, er chm devoo, won er im Frawmeuschter Asyl ggnaa ht, ound dnn hnd s en glych na ggrichdt. Der Ouli! d isch ja uber Achzgi! rufft s Groosi Reuscht ound schlouchzget. Daa cheumed Ryter gGass dourouhf rufft tTochter vo hinder em Lade hr, i blaw ound wysse Ggwnder, mit ere ZuriStandarte! Di halted, styged ap. Oum s Himels Wile! schrit gGroossmoutter ound laat iri Lismete ghje, waas wnd cht di? Ound scho polderets a s Toor. Gaa dou abe go louge sit si zour Tochter, dyr mached s nuut. Nuut isch, ych gaa slber pstimmt de Hiri ound Ych choume mit macht de Marx. Di zwoo Muttere rded ouf iri Manen y, si sled sych gschyder go verbrge, di widersprched nrgisch, de Dithlm fangt aa brule, ounderdsse polderets namaal. Schlissli geund di bde Mane verouhs, de Dge hnd s aaggouhrtet, pFrawe lawffed hinedry tStgen ap. Wo s Toor offen isch, schwinged di zw Wibel mit eme Buckling de Hout rerbitig bis an Boden aben ound der int sit:

Hoochggachtete Hr Reuscht. Eusi gndige Hre, Burgermischter ound Raat ersuched i heufli, Yr meuged is Raathouhs choo. Myr sled eu ouhsrichte, Euji Knntniss wrdid dringend pbrouhcht, ound me wr sr froo oum euje Raat ound euji Hulff. Eub daas neud e Finte sig, wnd pFrawe wusse, aber di zw Wibel cheund si brouge. Wichtigi Hre von iggnosse rdid fur de Hr AltBurgermischter Reuscht, ound im Vertrowe: es sig en hilloose Dourenand, de Hr Loudi Ame, de Stadtschryber sig zwaar aw scho byzoge worde, aber aw d sgi, r cheum i wichtigen Aagglgehite neud drouhs, ound nou de Hr Hiri Reuscht wussti na Pschid. D sit, fur soo euppis musst er sych na paraat mache, aw grad na es paar Akte mitn, ound aw syn Soon Marx wuss mngs i Sache, won r slber neud bhandlet hig, eub d aw grad mit turff. Myr hnd der Ouhftraaag, ganz Ine uberlaa, wi Yr s meuged gout finde. Wnn er eusi Bglitig wunsched, so waartid mer so lang, wnn neuhd, gienge mer verouhs go mlde, yr chmed spuhter. Alem Aaschy naa isch de Hiri Reuscht mit na andere wider in Raat vo de Stadt ouhfggnaa worde. De Frawe vo de Familje Reuscht gghit aber rscht wurklich en Sti vom Hrz, won iri Manen am Aabig wider gsound hichoo sind.

view · edit · sidebar · upload · print · history
Page last modified on 09.04.2010 15:51 Uhr