view · edit · sidebar · upload · print · history

61.Sanggale, 1465.

TMawre zGibraltar mund fli vor de sygryche Ritter vom Spanjer. rzschlaaffmutz Fridrich verchawfft Oungarn em Matjas Corvyn. Schwaarz isch de Tood wo zItaalje rgirt, oo Sbaschtjan verschoon is. Chouhm rbt de Louis de Troon bringt er syn Hoof gg sych ouhf. York packt di nglischi Chroonen ound Lancaster rysst si sych zrougg. Tollkun wirt Hrzoog zBourgound pfluckt di wyss Roos ound hilft York.

Der alt Risleuffer Spcksser isch nach Sanggale zoge, an Sitz vo de mchtige Raavesbourger HandelsGsllschaft, won er hofft, das vo dnen irem Rychtoum vilicht aw fur ihnn euppis apfil.

ZSanggalen im Kontor vo de Finanz ound Handelsgsllscheft Luutolf ound Roudi Meutteli sitzed di zw Schffe vor de Bucher. Mer mached ganz aastndig Ggwunn bricht vergnugt de Roudi tStilli. Mit syner prsste Stimm mint de Luutolf drouhf: Im Momnt gsnd tZaale na rcht ouhs, aber ous euser Niderlassig zLondon prichted s uber e hrti Konkournz vo de Hansastdt ound zItaalje gaat ales uber Vndig. Uberaal sind tWg ousicher wi scho lang nume. Zngland isch in Dourenand wg de Roosechrig. I Frankrych, Bourgound ound im lsaass isch de Conte de Charolais Bourgoundische Hrzoog worde. D ounderdrouckt i de Niderlande tStdt, eusi Handelspartner. D kumeret sych blos oum di veraltete Ritteridal ound mint, soo wrd er na Kung. Im Rych isch de Kiser Fridrich schwach, nour a sym Hapsbourg intrssjert ound natuurli kn Schirmhrr von euse Chawffluut. Ound de Franzeusisch Chung mischt sych zou euseris Schaden y. Vor sibe Jaare verbuutet er de Franzoose nach Gmf a pMss zgaa. Di geund nach Lyon, daas blut ouhf ound zit Tuutschi Chounden aa, wo de Wg oussen ar iggnosseschaft nmed. Dou bisch wig en Pssimischt, Luutolf. Wirtschafts ound verchrspolitisch spillt pBveulkerigs-zounaam zme mit der Ernrigsfraag imer e greuhsseri Role, ound de Solddinscht wirt e wichtigi Verdinschtmuglichkit. Daa musst doch fur eus e Schangsse drin ligge. Douh hsch wider Id. Apgs devoo bin ych na lang neud frtig. Es sind daa na es paar Peuschten ouf der Ouhsgabesyte, wo tmer mousch erchlre. Dou zallsch Stuure zZuri, zLouzrn ound neujerdings na zOb- ound Nidwalde. Was isch daas fur e gspssigi Sammleri ? Daas isch k Sammleri, daas isch klveri Gschftspraxis. J verzll ?! S Zuriburgerrcht han i muse haa, fur das i ha cheune tHrrschaft AltRgischprg chawffe. Di verlotteret Bourg han i rnovirt zoum si mit Ggwunn cheune verchawffe. Jtz, won i si ha, gib i s Burgerrcht zZuri wider ouhf. TStadt mous ires Voorchawffsrcht gltend mache, souscht verfallt s. Dnn chawfft si Alt Rgischprg aber oum 300 Goulde biliger, als Dou zallt hsch. Minsch doch neud euppe, ych liss mer daas ggfale ? Fur daas bin ich be Louzrner. Di Pstimig vom Voorchawffsrcht gilt doch przys fur Louzerner Burger wi fur xwli. Wnn Zuri ouf dne 300 Goulde bharrt, gits en Prozss, ound zwaar zLouzrn. Ound dt wnd s chouhm en goute Stuurzaler verteube. Ych brouhche nou de rchte Hren es paar Goldveugeli ounder de Nase doure fladere laa. Daa hsch di doch scho maal troumpirt. Bisch ja zLouzrn scho ouf tNase gghit wg dynere Tochter, der Oursle vo Hoosax. Di 4'000.- Goulde Mitgift hsch inewg musen ouseg, zou de Prozsscheuschten ane, ound das iri Chind defuur oufs rb verzichted, macht tSouppen neud fiss. Di zLouzrn uberlgged sych doch aw, das Dou dt abhawsch wi zZuri, wnn de Prozss sttsch gune. Di Rchnig gaat ni ouhf ! Daas minsch Dou. TSitouazjon ht sych zou Oungounschte vo Zuri ggnderet. Loug nou, wi Schwyz ragirt ht, wo Zuri mit Ggwalt isch zWttischwyl go Stuuren ytrybe. Ubrigens, wnn tZurcher wnd mys Glt cho hole, so bin i na Ounderwaldner Landmaa. Toumms Zuug. Waas versprichsch der vo dnen lpler ? Verstaasch dnn gaar nuut ? Di hnd en Houhffe voorigi Gslen ouf ire Heuhf, wo nuut anders cheund als dryschlaa. Daas sind di brumte Risige. Ounderwalden isch na so froo, wnn si di cheund fur en solvnte Landmaa ystze. Als Landmaa risggirsch heuhchschtes, das dou na mousch go chrige, oder dne iri Fde finanzire. Ych ha scho defuur gglouget, das d LandmaneVertraag apgsicheret isch zou myne Gounschte. Los Roudi, soo chasch doch neud gschfte. Soo verdirbsch der bschtefalls de Rouff ound nimer wott m mit der ztou haa. I dym Prozss gg Staa am Ry louget nuut ouse, mousch blos na e Pbouss zale. Dnn lawfft na de Prozss gg eusem Bruder Hans syne Seuhn wge Lrglt ound Lrlingsloo. Daas Prozidire choscht blos ound bringt louhter rger. Ych sg der s namaal, di Aart gschfte schadt blos eusere Gsllschaft. Ych loug dm nume lang zou. Wnn Dou mych wottsch ousegghje, dnn mousch mich ouhszale, ound daas wirt dnn tuur. De Luutolf zouckt nou na tAchslen ound schuttlet de Chopf. Soo hurt daas Gspruhch zwusche Brudere in ere MissStimig ouhf.

1466 git de Roudi s Zurcher Burgerrcht ouhf. S Jaar drouhf furt ubrigens Zuri e Lybstuur y ound rdouzirt tilwys pVermeugesstuur, was tStdter entlaschtet, alerdings ouf Choschte vo de Landbveulkerig. Wi de Luutolf erwaartet ht, bstaat Zuri ouf dne 300 Goulden Apzouhg ound wott aw tRnovazjonscheuschte neud ubern. ZLouzrn spricht es rschts Ourtil de Stadt ires Voorchawffsrcht mit Apzouhg vo 300 Goulde am Prys zou, will de Roudi Meutteli sys Burgerrcht im Wussen ouhfgg hig, das dnn di Klawslen i Chraft trtti. Es zwits Ourtil pstimmt, Zuri brouhchi ldiglich 500 Goulde zzale fur di Hrrschaft Alt-Rgeschprg mit Ggricht, Bann, Luute, Guter, Zise, Znte, Noutz ound Gulten ales inbgriffe. De Roudi Meutteli aplirt wyter an es iggneussischs Schydsggricht.

Vom heuhche Ggricht sind alerhand Wurdetrger ound Politiker als Zuuge voorgglade. Ounder andere sit de Schoulthiss vo Sanggalen ouhs uber s Aas vo de Handelsgsllscheft Meutteli ound spzjll uber di Affre, wo der Appllant, Roudi Meutteli sych 1463 erfolgloos ggwigeret ht, syner Tochter Oursoula iri Mitgift ouhshndige, fur das si cheun de Stadt Sanggale tSchoulde vo sym Schwigersoo Albrcht Frihrr vo Hoosax bglyche. En Hans Waldme vo Zuri pstuhtiget als Voormound vo men nkel vom Applant, das i sbem Prozss tnkel hnd musen ouf ires aawartschaftlich rb Meutteli verzichte. De Schoulthiss vo Staa am Ry schilderet der Aplant als en quroulatoorische Rchthaber. De Schoulthiss vo Louzrn git i men ouhsfurliche Rferaat Pschid uber de Louzrner Burger Meutteli ound uber di bishrige Prozss vor Louzrner Ggricht. Der Obwaldner Landame Burgler prichtet, de Roudi Meutteli sig en aagsne Burger vo Ounderwalde, wo syne vertraagliche Verpflichtige bis zour Stound imer tadelloos naachoo sig. Drouhf fruhget de Zurcher Burgermischter Hiri Reuscht als Partivertrtter vo syre Stadt, eub s stimi, das der Applant fur syn Vertraag fur Ounderwaldner Schoutz ound Schirm im Raame vor Ouhfnaam als Landmaa di normi Soume vo 60 Goulde Oudelglt zallt, ound sych zoustzli verpflichtet hig fur de Sold vo zwne Risige. Eub s wyter stimi, das ihnn d Vertraag entggen allgminem Brouhch ldiglich dezou verpflichti, Ounderwalde neud zschade, ihnn aber ous wytere Burgerpflichten entlus. De Landame Burgler stllt ldiglich fscht, drig Vertruhg siged vertrowlich ound r brouhchi nimertem druber Rcheschaft g. Wyter erchlrt de Burgermischter Hiri Reuscht: Es trifft zou, das ych spzjll gout uber tHrrschaft Rgischprg im Bild bi, will nmlich ych dt rschten Obervogt worde bi, wo de Roudi Meutteli ano 1466 verchawfft ht. De Burgermischter Reuscht erchlrt aw na, das vo alters hr e Stadt ouf Hrrschaften ound Ggricht ous irem Intrssegbit es Voorchwaffsrcht zou rdouzirtem Prys gltend machi, wnn en Gascht, also eupper ooni Burgerrcht, als Cheuffer ouhftrtti. Di Pflogehit sig allgmin ubli, euffentlich ound wyt oume bkannt. Di Phawptig vom Prozssggner, er higi nuut devoo ggwusst, sig ounglawbhaft. Daas Voorchawffsrcht sig apgoulte dour Schoutz ound Schirm, won e Stadt in irem Intrssegbit eme Gascht besoo win eme Burger mus ggwre. Stt der Appllant aber taatschli uber gGltig vo dre Klawslen im Zwyfel ggsy sy, soo mussti syn Chawff vo de Hrrschaft AltRgischprg als grob faarluhssig aagglouget wrde. TStadt Zuri vertritt de Standpounkt, das der Applant sych nou droum als Burger yggchawfft hig, zoum di Klawslen oumgaa ound sych somit e Lischtig zerschlyche. Droum musi daas Voorchawffsrcht im Momnt vo der Ouhfgaab vom Burgerrcht i Chraft trtten ound wurksam wrde.

De Roudi Meutteli vertritt syni Aagglgehit slber. I me wortrychen ound langfdige Pldoyer verwyst er ouf syni Dinscht fur tiggnosseschaft, ouf di wirtschaftli Bduutig vo de Meutteli-Handelsgsllscheft, wo vili von Aawsende prseuhnli profitirid ound na cheunid profitire (d Hywys ouf Schmirglder wirt im Saal mit Mourmle quittirt), schilderet dnn di ousicher politisch Laag, wo de Handel ggfuhrdi ound erwnt normi Schoulde wg fouhle Krditen a Furschte, wos oummugli sig, zverwigeren ound bittet schlisslich oum Verbarme mit emen rliche Chrischt. I sym Chrusimusi laat sych alerdings neud vill zour Sach entdcke. S Ggricht zit sych zour Braatig zrougg ound verchundet ntli de Schydsprouch: De Verchawff vo de Hrrschaft AltRgischprg mit Ggricht, Bann, Luute, Guter, Zise, Znte Noutz ound Gulte dour de Roudi Meutteli, gburtig vo Raavesbourg ound Landmaa vo Ob ound Nidwalde, Appllant, a tStadt Zuri, Prozssggneri, isch gultig mit ere Prysrdoukzjon vo 300 Goulde, ound pProzsscheuschte geund zou Laschte vom Applant.

Neud lang nach dm Ourtil tritt de Roudi Meutteli ous em Louzrner Burgerrcht ouhs.

view · edit · sidebar · upload · print · history
Page last modified on 21.06.2009 16:01 Uhr