view · edit · sidebar · upload · print · history

Em Haltiner syni Prdig:

Em Haltiner syni Prdig

Nach ere wytere Fanfaare ergryfft de Bichtvatter ound brumt Prdiger Haltiner s Wort fur en fyrliche Gottesdinscht, wurdig fur soon en politische Tood. Syni Prdig sll em Volch s Ourtil ous chrischtlicher Sicht erchlren ound isch sorgfltig nach groosse Voorbilder in nli wichtige Fll ouhsgschaffet:

Gott, dou allmchtige, allwussende, allgutige, druufach ound inzige, Gott, loug mild ouf dyn ounwurdige Chncht abe, verzi dym schwache, ounwussende Meunchli, wo jtz sych ousenimmt, en Richtsprouchneud zfle, ni, wo mit syner ganzen Ounfigkit probirt, en Richtsprouch zbgrunde, zerchlren em Volch, wo der Aasprouch ht ouf Offehit, ouf Grchtigkit. De Richtsprouch bgrunde hisst, bwyse, das de Hans Waldme de Tood verdint ht. Fourcht ergryfft mych vor dre ggwaltigen Ouhfgaab, gisch doch Dou eli, Hrgott, s Lbe ound nimmsch es. Maria, Himels-Keunigin, hilf dou myr, staa mer by.

Dixit Augustinus: A superbia initium sumpsit omnis perditio. Soo rdt der Awgouschtynouss: De Hoochmout isch gQule vo ale Sunde, si wachsed ous em Hoochmout als ire Wourzle ound als irem Stamm. D Sprouch sll myr de Wg wyse zou mym Bwys, d sll myr luuchte, win em mude Pilger tLampe vo de Hrberig de Wg zigt bis er an es Laager chounnt, won er syni mude Glider chan ouhsstrcke. Aber win en Blinde en Furer brouhcht zoum en am Grabe verby lite, soo brouhch ych en Bgliter, wo mych phutet vor de ggfuhrliche Fallstrick vom Irrtoum, aber wr cha daas sy?

Allmchtige Gott, vor zwi Jaar hsch Dou i Dyner grnzeloose Guti entsprchend dym oumfassende Raatschlouss di ounerforschli Gnaad ghaa, en hiligmuhssige Mntsch ous syner Klawsen i Sachslen ob em Chrnwald zou Dyr ouhfzn, en wounderbaare isidler, grooss i syner Bschidehit, homo ille modestissimus, devotissimus, humilissimus, beneficentissimus, mansuetissimus, et carissimus, d usserscht bschide, fromm, gghorsam, wooltuhtig, fridlibend ound gnaaderychscht Brouder Chlaws. Wr bin ych aarme Sunder nbe dm slbschtloose Braater vo Furschten ound Prinze, nbe dm rmit, wo wret Jaarznte ooni irdischi Spys gglbt ht, ound dm Dou, groosse Gott, e Visjon, en Offebaarig gschnkt hsch, wo schrfschte Pruffige vo heuhche ound glrte Gischtliche stand hbet. Wr bin ych, wo jtz der Ouhftraag ha, es Ourtil zbgrunde, ound nume daas Gluck ha, bim Brouder Chlaws go Raat holen i myner schwirigen Ouhfgaab.

Jaa, Gott ht ihnn erluuchtet, Gott ht em Brouder Chlaws e Visjon gg, en Offebaarig vo de rtselhafte Druufltigkit, vo de TRINITAS DEI. Di Visjon gst ouhs win es Raad mit schs Spiche. Im Zntroum, dt wo tNabe wr, sind di dri: Vatter, Soon ound hilige Gischt. Dri Spiche mit em Spitzli gg ine geund ouhs vo der inige Gotthit ound oumfassed di ganz Wlt, si hnd gGwalt uber Himel ound rde. Dri Spiche mit em Spitzli gg ousse geund wider inen ound sind inig ound ountilig i Geuttlicher Ggwalt. Verglycht me di Visjon mit em Zifferblatt voneren Ouhr, so verwyst di Spiche nach 10 ouf Gottvatter, de Scheupfer i syner Allmacht MAGNIFICENTIA DEI, di Spiche gg 8 verwyst ouf di ounbflckt Empfngniss, daas Wounder wo daas ounermssli grooss Geuttlichen als mounzigs Chindli y ound ouhsggangen isch i di ounversrt Joungfrawschaft vo de Himelskeunigin, ound daas i greuhschter Aarmout, in ABSTINENTIAM, ound di Spiche nach 6 verwyst ouf de hilig Gischt ound demit ouf Gottes Libi, CARITAS. TSpiche gge 4 verwyst ouf daas glych ounermssli Geuttliche, won ygaat i tHoschtje, i daas Geuttliche Gschnk vo Lyb ound Blout Chrischti, BENEFICENTIA, ound syni Forderig a tMntsche Barmhrzigkit zube, MISERICORDIA. Di Spiche nach 2 wyst ouf Gottes Soon, der Erleuhser, PIETAS FILII. Di Spiche wo brit isch ir Naben ound spitz gge 12 isch zverstaa als euses chly, zerbrchli Lbe, wo eus gg isch dour tLibi Gottes zoum i dre chourze Zyt di ounouhssprchli Freud z verdinen i twigkit dour Ounderwrffig ounder Gottes Wile, wi Jsouss sit won en de Ptrouss wott vertidige gg tSchrge, won en verhafted: sll ych d Chlch neud trinke, wo myr de Vatter git? i sym woundersame Gghorsam, DEVOTIO. Daas isch pBduutig vor Offebaarig, wo Gott i syner Gnaad em Brouder Chlaws ht zouchoo laa, ound wo myr ounwurdigem Mnschli dint als Litfade fur myni Bgrundig von euser gndige Hren Ourtil.

Primo ound als rschts isch myni Ouhfgaab, tZoustndigkit von eusem Ggricht zbwyse, zbwyse ouf schs Aarten entsprchend Brouder Chlawses Visjon. Di Spiche won ouhsgaat vo de Nabe gg s Zni wyst ouf tMagnificentia DEI, ouf Gottes Allmacht. Gott ischs Ggricht ound dour Geuttlichi Gnaad chounnt di hoo Ggrichtsbaarkit em Kiser zou, em Kiser vom hilige Reuhmische Rych Tuutscher Nazjon. De Kiser aber dlgirt daas Bloutgricht sit 500 Jaar a syn Rychsvogt i Zuri. Rychsvogt isch zour Zyt euse gndig Hr Grold Meyer vo Knoonaw, Prsidnt vo dm hoo Ggricht. Di zwiti Spiche, wo mit em Spitzli gg 8 ouf tAarmout im Stall vo Btlhm wyst, ouf tabstinentia ound ouf pPflicht vom Ggricht, di Schwache zschutze vor em Ubermout vo de Turane, git eus ganz psounders tLgitimazjon, mit hrter Hand dourezgryffe. Di dritti Spiche wirt brit gge 6 ound verwyst ouf Caritas, Libi zou Gott ound droum isch em wltliche Ggricht tMacht uberg, als Schirm vo de Chile, vo de Gischtlichkit zwurke, als Stutze vo de Verbritig vom Glawbe . Di feufti Spiche mit em Spitzli gge 4 ound tHoschti, di himmlischi Spys, maant a di irdischi beneficentia, a pPflg vom ggmine Wool ound Sicherig vor Ouhsbuutig. Di Spiche, wo gg 2 brit wirt wyst ouf Gottes Soon, wo Lyb ound Lbe hygit am Chruuz, wret der int Reuber syni grchti Straaff hynimmt ound mit Jsouss is Paradys ygaat, wret em verstockte Verbrcher wigi Heulequaal blut. Soo ht aw euses Ggricht die Pflicht, verstockti Verbrcher zstraaffe. Zltscht, neud zmindscht, die schsti Spiche mit Spitz gg 12 erineret a tErgbig in Wile Gottes, devotio, ound git em Ggricht Pflicht ound Komptnz, gge Ggwalt yzschryte, be soo wi Jsouss sit zou Ptrouss: wr zoum Schwrt gryfft, chounnt dours Schwrt oum.

Secundo ound als igetlichi Ouhfgaab chounnt pBwysfurig uber d Satz: A SUPERBIA INITIUM SUMPSIT OMNIS PERDITIO: HOOCHMOUT ISCH AAFANG OUND OUHRSACH VO JDEM VERDRBE.

Di Bwysfurig isch gglideret in en rschte, greuhssere Til, pars probae maior, i dm ych i schs Warete d Satz bwyse ound en zwite, chlynere Til, pars probae minor, i dm bwise wirt, das der Aagchlagt sys Lbe verwurkt ht. Deby folg ych immer dne schs Spiche vom Brouder Chlaws syner Visjon.

PARS MAIOR rschtens: A SUPERBIA INITIUM SUMPSIT OMNIS PERDITIO: HOOCHMOUT ISCH AAFANG OUND OUHRSACH VO JDEM VERDRBE. Wo der Allmchtig Hrrgott Himel ound rden erschaffe ht, ound ali ngel ound rzngel sys Loob singed, daa erhbt sych ine, de Louzifer, ound wott i sym Hoochmout sy wi Gott. Ouf daas hy wirt er i tTuuffi gsturzt, Hoochmout chounnt be vor em Fall. Sit doo mag de Tuufel tHrrlichkit vo de Geuttliche Scheupfig, di magnificentia dei neud vertrge, ound versoucht er ound j sys beuhse Wrch dryzbringe. Droum hissts mit Ground: Hoochmout isch Aafang ound Ground vo jdem Verdrbe. Ganz anders als Hoochmout, als superbia, isch doch pBschidehit, humilitas. De Hr Jsouss slber sll eus es Byschpyl sy i syner Bschidehit. Soo nnnt r doch sych slber Mntschesoon, won er mit alem Rcht turfti als Gottessoon ouhftrtte, soo sit er: dyn Glawbe ht dych ggrttet, ound neud: ych ha dych ggrttet. Aw de Brouder Chlaws, soo wounderbaar ouhszichnet vo Gott dour syni Offebaarig, gaat neud go plagire mit sym faschte, ni, ouf di Fraag, eub er wurkli ki irdischi Spys zou sych nm, sit er nou bschide: Gott wiss. Wi aber isch es em Nbukadnzaar ggange ? Gott ht em Greuhssi, r ound Mjeschtt gg ggha, ound vor dre Greuhssi, vo Gott verlye, hnd ali Veulcher zitteret ound pbberet. Won aber sys Hrz uberstlig wirt ound r hoochmutig wirt bis zour Vermssehit, daa wirt er vo sym KeunigsTroon gsturzt, ound syni r wirt em ggnaa, ound er wirt ous de mntschliche Ggsllschaft ouhsgstoosse, syn Sinn wirt wi vo me Tir, er lbt zme mit de Wildsel ound frisst Graas wi s V. Waas isch dnn daas, wnn ine sych wott uber syn Stand erhbe? wnn en Pouhresoon wott zoum Adel ggheuhre? en Grber wtt igKonstaffel ytrtte? Gglandet isch er ja dnn bi de Grmper. Waas anders als Hoochmout isch es, wnn soo ine sych uber e Familje vo altem Adel stllt? uber e Familje, wo sych rume turff mit eme Komtouhr vom Tuutschritterorde? ound mit zwne Mane, wo zWoleraw de Hldetood erstritte hnd? ound mit fige Mane, wo dourchouhs imstand wred, mit eme Chung, eme Paapscht zverhandle? Wnn er mous i me Stihouhs wonen a de bschte Laag, i me Palascht, rscht na mit Name Papagi, dm bounte Vogel? Wnn er slber oumelawft win en bounte Vogel i choschpbaare Ggwnder ound wott de nooble Konstaffelhre ound ire Daame in iri Chlider dryrde ? Wnn er wott di verdinte Paatrees in irem Wandel yschrnken ound de Furschtptissin sogar de Schlussel zour Apti entzit? A SUPERBIA INITIUM SUMPSIT OMNIS PERDITIO.

Zwitens: RADIX OMNIUM MALORUM EST CUPIDITAS: WOURZLE VO ALEM UBEL ISCH HAABGYR. Eusi Himmelskeunigin, di rini Joungfraw Marya mous i pitterer Aarmout gbre, euse Hr Jsouss slber, Gottes Soon, wirt i pitteri Noot ine gboore, wirt pbttet in en Nootbhlff, in e Foutterchripp, ound ggwrmt vom Schnouhf vo sel ound Ochs. Soo isch es Gottes Raatschluss zoum eus sundige Mntsche zige: es brouhcht ki irdischi Guter, Gott ernrt syni Gscheupf wi tLili ouf em Fld, e Maanig zour abstinentia, zour Enthaltsamkit. Bgriffe ht daas de Brouder Chlaws. r hinderlaat syner Fraw ound de tilwys erwachsene Chind en Groundpsitz mit emen Ertraag fur gout 30 Stouck V, also en aaggnmi xischtnz, ound gaat mit nuut als emen inzige gguurtete Ggwand i tineuhdi, zrscht in e Flseheuhli ouf eme Laager vo Lawb ound Tanenscht mit eme Sti als Chopfchussi. 20 Jaar lang nimmt er ki irdischi Spys y ound verzichtet ouf jde Louxouss. Dwg enthaltsam isch de fromm aaduhchtig Waldbrouder. Aber wh. De Hrgott bfillt em Chung Sawl, er musi di ganz Buuti vo den Amalktiter vernichte, aber de Chung Sawl laat de ggfangnig Chung Agag am Lbe, laat di bschte Schaaff ound Rinder, di ftte Tir ound Lmmer ound ales Wrtvole phalten ous luhter Haabgyr ound droum verwirfft Gott de Chung Sawl. Radix omnium malorum est cupiditas tWourzle von alem Ubel isch tHaabgyr. Soo staats i de hilige Schrift. Wr aber laat sych blnde vom Glanz ound Rychtoum vo de Bourgounderbuuti? Wr lit sych e goldigi Chtti mit Wappen oum de Hals? Wn gst men all Pott ound grad rscht wider i dm Sundepfoul vo Bade? Ound wr wtteret gge Koroupzjon ound strycht slber di greuhschte Schmirglder y vo Hrzeuhg ound Chunge ? Waarhaftig, radix omnium malorum est cupiditas.

Drittens: I syner ounndtliche Libi ht Gottes hilige Gischt syn igene Soon Mntsch wrde laa ound isch syn ggwaltige hilige Gischt als mounzigs Chindli ounbflckt empfange worde. Di Libi, caritas, zigt aw Gottes Soon fur eus Mntsche, git er eus doch di zwi Gbott: lib dou dyn Gott ound Hrr ound lib dou dyn Nuhchschte. Wi ht doch der aaduhchtig ound fromm Brouder Chlaws di Libi zou Gott bwise, ht er doch syni bschte Jaar ganz em Gbtt, ganz em Dinscht vom Hrgott ggwidmet ound ali wltliche Gschnk, won em syni Braatigs ound Vermittligsttigkit ypbraacht ht, fur pVerhrrlichoung vo Gott ygstzt. Aw bi dre Vermittligsttigkit ht er Jsouh Gbott neud vergsse, im Ggetil ht er imer fur de Fride ggwurkt ound scho i de Jouged isch em na ouf bfolene Chrigszuug tSchoonig vom Find es groosses Aalige gsy. Soo byspylhaft isch em Brouder Chlaws syni Libi, Wrtschtzig ound Achtig vor Gott, daas isch caritas. Wh aber uber de Jrobam, dnn soo spricht Gott zou Jrobam: Ych ha dych uber mys Volch ggstzt, ych ha daas Keunigtoum em Houhs Daavid entrisse ound has dyr gg, dou aber hsch m Beuhses tdaa als ali dyni Voorgnger ound bisch dyr go anderi Geutter machen ound go Bilder guusse. Soo hsch dou mych zoum Zorn ggrizt ound hsch myr de Rougge zougchrt. Droum bring ych jtz Oungluck ubers Houhs Jrobam, droum wott ych ales wo mnnlich isch ouhsrotten ous em Houhs Jrobam. Soo ht Gott de Hrr ggrdt zou Jrobam, wo sych de Treuloosi schouldig ggmacht ht, der apostasia. Aber waas siti cht Gott zou im, wo sych ousenimmt, uber Lben ound Tood go richte? Won ooni Kiserlichi Ermchtigoung Toodesourtil fllt? Wo doch de Kiser slber nou dour Gottes Gnaad turff richte? Isch daas neud Treuloos gge Gottes Gbott? Apfall vo Gott? Isch daas ki apostasia?

Virtens: Gott der allmchtig, allwussend ound allgutig bwurkt im Wounder vo der eucharisti das Broot ound Wy wrded zou Lyb ound Blout, soo wi Jsouss Chrischtouss syne Junger gsit ound ggwurkt ht als ounndtli wrtvoli Gaab i syner grnzeloose Libi. Ound soo hmmyr aarme Sunder di Libi mit euse schwache Chrft zerwidere ound wyter zg. Jsouss Chrischtouss ht tChraft gghaa, Chranki zhile, jaa sogar Tooti zerwcke. Soo isch eus Barmhrzigkit ouhfg, misericordia, es isch eusi Ouhfgaab, di Chranke zpsouche, di Erscheupfte zlaabe, di Alte zpflge. Slten isch es eme Mntsch gg, Wounder ztou, doch scho vernmed myr vo Wounder, wo de Brouder Chlaws ht turffe vollbringe. Scho zou Lbzyte ht er vile Chranke gischtliche Trooscht gspndet ound gout zouggrdt ound fur si pbttet, ound scho i dre chourze Zyt sit sym Tood sind Luut a sys Graab pbilgeret ound hnd dt iri Schmrze verloore. Es staat aber i de hilige Schrift, das der guptisch Chung, de Farao, hrzloos daas judische Volch is lnd gsturzt ht, mit Ggwalt sind di Mane zou hrte Froonarbete mit Lm ound Ziglen ound ouf em Land zwounge worde. Gott gst syni Harthrzigkit, duricordia ound schickt em di guptische Plaage, bis er es Ys ht ound er de Mooss zi laat mit em judische Volch. Wr aber verschrfft tWirtschaftsgstz zou Oungounschte vo de Zurcher Landbveulkerig, soo das di chouhm m en Verdinscht hnd oussert em Chrigsdinscht bi freumde Hre, ound wr wott grad s Rislawffen na verbuuten ound soo di Zurcherischen Oundertaanen is lnd sturze? Wr bfillt, me mus de Pouhren iri Wchter vo Lyb ound Gout, iri Hund hyschlachte?

Feuftens: Soo grooss isch Gottes Libi, pietas, das er syn igne Soon hygit an Tood, as Chruuz, zoum tMnschhit erleuhse vo de Sund. Ht neud Jsouss ggsit: Sind lib mit euje Find ound tund fur s bitte. Ound na am Chruuz, wret sym igene Toodeskampf, luuchtet Jsouh Gnaad uber em reujige Sunder, uber dm wo sit: Myr cheumed di Straaff uber, wo mer verdindt hnd, d aber ht ks Ourcht bgange. Ound Jsouss spricht di Wort, wi si gschribe steund: Warhaftig, ych sge dyr: hut na bisch mit myr zmen im Paradys. Ound wo de Jakob mit syner Familje zou sym Bruder chounnt, won er em de vtterlich Sgen apglouchst gghaa ht ound sych vor em vernigt, daa nimmt en der saw i Gnaad ouhf ound oumaarmt en ound verchusst en. Di gndige Hre vo Brn, wo de Hinrich Morgestrn zoum Tood verourtilt hnd wge schwrer Blidigoung vom Brouder Chlaws, bgnaadiged en ouf sys idliche Versprche hy, tiggnosseschaft zverlaa ound ouf wig ni m zbtrtte. Won aber de Hawpme Fruschhans Tilig de Hans Waldme blidiget, laat d gnaadeloos s Toodesourtil vollzi, trotzdm de Fruschhans Tilig breut ound bittet, me meug en zLouzrn richte laa, dt won er hrchounnt. Ound trotz de Fuurspraach von ihmm syne gndige Hre, verharrt r i syner hrzloose Gsinig. Verstockthit i de Raach, pertinatio ultionis. Chrischtouss spricht: Yr wrded ggmsse mit dm Mss, won yr tund msse. Ound w dm, wo syni Schould neud ygst ound verstockt blybt pertinacia in peccatis.

Schstens: Judas Ischarioth verraatet fur 30 Silberlig Jsoum Chrischtoum a tJoude. Wo si cheumed, cho de Jsouss ggfange n, gryfft de Ptrouss zoum Schwrt ound hawt im vo de Schrgen es Oor ap. Jsouss aber hilt daas Oor wider aa ound spricht: Ych htt ja cheune 12 Lgjoonen ngel zHulff ruffe, aber Gottes Wilen isch, das tSchrift erfullt wrdi. Sll ych d Bcher dnn neud trinke, wo myr myn Vatter git? Cha me sych es bssers Byspyl voorstle fur Gghorsam, fur devotio ? Es scheuhns Byspyl vo Gghorsam git aw de Brouder Chlaws. De Bischoff vo Konschtanz fruhget en nach em allerbschten ound allerverdinschtlichen i de hilige Chrischtehit ound de Brouder Chlaws git tAntwort: de hilig Gghorsam. Drouhf sit de Hr Bischoff: i dm Fall bfil ych dyr i Hyblick ouf de hilig Gghorsam dri Bitz Broot ound en Trank, ggsgnet ound ggwit em hilige Johanes, zssen ound ztrinke. De Brouder Chlaws uberwindet syn Widerwillen ound isst ound trinkt em hilige Gghorsam zlib. Von ale Frucht im ganze Paradys hnd Aadam ound vaa turffen sse, nou neud vom Bawm vo Erknntnis. Si hnd neud ggfolget ound sind ous em Paradys verstoosse worde wg irer Empeuhrig gg Gottes Gbott, seditione causa. Myr aber hnds ztou mit im, wo imer wider sych ouhflnt, won imer wider in Ouhfrour ound Empeuhrig isch. ine, wo scho als jounge Pourscht syn Erzir handgryfflich aagryfft, wo widerholt wge Rawffhndel mouss pbusst wrde, won als Aafurer vo men ounerlawbte Zouhg is Allgeu 8 Tg in Tourm mous. D ht aber nuut gglrt ound na vor wnige Jaare ounderstutzt er en Frischaarezouhg, wo wott syn souhbere Frund, de Financier Meutteli synere woolverdinte Straaff zKonschtanz entzi. Schlimer als Empeuhrig, seditio, isch Verraat, proditio. Waas sind daas fur gghimi Trffe bi den Awgouschtyner? Waas sind daas fur heuhchi Hre, wo de Hans Waldme zBaden empfange ht? waas sind daas fur Verhandlige, wo dt ggfurt worde sind? Vo dne nimer nuut turff wusse? Waroum isch grad jtz es Euhschtrychisches Hr im Aamarsch gg Zuri ound waroum brnnt lgg i lichterloo Flame? All daas isch Verraat, Proditio.

PARS MINOR A SUPERBIA INITIUM SUMPSIT OMNIS PERDITIO. De Hans Waldme isch schouldig erchnnt wge Hoochmout, superbia: sych als Pouhreboub uber e Familje vo altem Adel ound groosse Verdinscht zstle, schouldig, uber sys Hrchoo ouse groossspouhrig mit Phouhsig ound Chlidig ouhfztrtten ound di nooble Konstaffelhre ound iri Daame mit Chlidermandaat abeztroucke, schouldig di verdinte Paatrs in irem Wandel lo yschrnken ound de Furschtptissin sogar de Schlussel zour Apti zentzi: A SUPERBIA INITIUM SUMPSIT OMNIS PERDITIO. RADIX OMNIUM MALORUM EST CUPIDITAS De Hans Waldme isch schouldig erchnnt wge Haabgyr, cupiditas. De Hans Waldme isch schouldig sych ouf ali Aarten en Rychtoum aazhuuffe, sych e goldigi Chtti mit Wappen oum de Halszlgge, all Pott ound grad rscht wider i dm Sundepfoul vo Badezverchre, gge Koroupzjon zwtteren ound slber di greuhschte Schmirglder vo Hrzeuhg ound Chungen yzstryche. Waarhaftig: RADIX OMNIUM MALORUM EST CUPIDITAS.

APOSTASIA. De Hans Waldme isch schouldig erchnnt wge Abfall vo Gott, apostasia. De Hans Waldme isch schouldig, das er sych ousenimmt, uber Lben ound Tood go richte, er isch schouldig, das er ooni Kiserlichi Ermchtigoung Toodesourtil fllt. Wo doch de Kiser slber nou dour Gottes Gnaad turff richte. Daas isch Treuloos gge Gottes Gbott, daas isch Apfall vo Gott: APOSTASIA.

DURICORDIA De Hans Waldme isch schouldig erchnnt wge Hrzloosigkit, duricordia. De Hans Waldme isch schouldig tWirtschaftsgstz zou Oungounschte vo de Zurcher Landbveulkerig verschrfft zhaa, soo das di chouhm m en Verdinscht hnd oussert em Chrigsdinscht bi freumde Hre, schouldig aw na di ltscht Ynaamqule, Rislawffe, zverbuuten ound soo di Zurcherischen Oundertaanen is lnd sturze,schouldig, de Pouhren iri Wchter vo Lyb ound Gout, iri Hund hyzschlachte: DURICORDIA.

PERTINACIA IN ULTIONE ET IN PECCATIS De Hans Waldme isch schouldig verstockt zverharen i Zorn ound Raach ound ooni Ysicht zverharen i syne Sunde. De Hans Waldme isch schouldig, gnaadeloos s Toodesourtil vollzi laa zhaa am Fruschhans Tilig, schouldig, neud syni ubrige Sunde zgstaa: PERTINATIA IN ULTIONE ET IN PECCATIS.

SEDITIO ET PRODITIO De Hans Waldme isch schouldig erchnnt wge Ouhfrour ound Verraat, seditio et proditio. De Hans Waldme isch schouldig, wge widerholter Verwicklig ound Aastiftig i verbotteni Rawffhndel, schouldig als Aafurer vo men ounerlawbte Zouhg is Allgeu ound Ounderstutzig vo me verbottene Frischaarezouhg. Schouldig wge gghime Trffe bi den Awgouschtyner schouldig wge gghime Verhandlige mit heuhche Hre, vo dne nimer nuut turff wusse. Schouldig wge Aaruffig vo Euhschtrych gg Zuri zou sym ignen Intrsse. SEDITIO ET PRODITIO.

CONCLUSIO Johannes a Silva gravemente peccando cum superbiam, cupiditate, apostasiam, maleficentiam, ultione, seditione et proditione. De Hans Waldme ht sych schwr versundiget mit Hoochmout, Haabgyr, Aamaassig gg Gott, Booshit, Raachsoucht, Ouhfrour ound Verraat. r isch droum e Ggfaar fur di mnschlich Ggminschaft ound ht sys Lbe verwurkt, um so m, als r ounysichtig i syne Sunde verharrt. Rychsvogt, Burgermischter ound Raat gnd em Naachrichter der ounoumsteuhssli Bfl, em Hans Waldme syn Chopf mit em Richtschwrt vom Roumpf ztrnen ound syni Sl em allmchtige Hrrgott zschicke, wo di dnn richtet entsprchend Verdinscht.

Nach em Aamn maant de Bichtvatter de Hans Waldmen a sys Versprche. Nmli tApsolouzjon sig draa pbounde, das er syn Standpounkt numen euffetli daarstli. Ouf daas hy verzichtet de Toodggwit ouf en Aaspraach as versammlete Volch ound bittet ldiglich oum Verzjig fur syni Sunde.

Historische Zrcher Miniaturen.

Belletristischer Text auf Grund historischer Quellen.

Fr ihren PodCast <www.pro-zurituutsch.ch/Site/PodCast> plant die Stiftung zur Frderung Zrichdeutscher Literatur PRO ZURITUUTSCH fr das Jahr 2009 die Erstverffentlichung in Teilen von Felix Wyss Histoorischi Zurcher Minjatouhre in dem HochAlemannischen Dialekt Zrichdeutsch.

Der Autor nennt seine Sammlung von 19 Erzhlungen ber Geschehnisse aus dem 15. Jahrhundert historisch , weil er mit grossem Interesse und entsprechendem Einsatz in historischen Quellen nach den spannenden Hintergrnden gesucht hat von so folgenreichen Wandlungen und Entwicklungen wie sie

  • das Werden einer Idee Schweiz aus lockeren Bndnisvertrgen,
  • das Aufkommen von Handwerk, Handel und Verwaltung auf Kosten der untergehenden Ritterkultur und einer erstarrten Landwirtschaft,
  • die Verbreitung von Lesen und Wissen im Zuge der Erfindung des Buchdrucks,
  • und damit das Wachsen einer kritischen Geisteshaltung gegenber einem berkommenen Autoritts und Hexenglauben

darstellen.

Die Bezeichnung Zrcher lokalisiert den geographischen Mittelpunkt der teils spannenden, teils heldenhaften, teils erschreckenden und teils erstaunlichen Verhltnisse und Ereignisse der romanhaften Miniaturen. Zu Beginn des 15. Jahrhunderts war Zrich freie Reichsstadt, hundert Jahre spter Vorort einer selbstbewussten Eidgenossenschaft im Begriff, sich aus dem Reich zu lsen, und Zrich war geistig und militrisch gerstet fr die Reformation. Die Historischen Miniaturen handeln jedoch nicht nur in und von Zrich, sondern berichten weit ber das Gebiet der damaligen Eidgenossenschaft hinaus ber Spiele der Mchtigen im Europa des 15. Jahrhunderts bis nahe an dessen Grenzen.

Miniaturen steht im Titel des belletristischen Werks, weil es Felix Wyss ein Anliegen war, ber die grossen Zge der Geschichtsschreibung hinaus die persnlichen Einzelheiten der geschilderten Menschen zur Zeit der Italienischen Renaissance darzustellen, deren Leiden und Freuden, ngste und Hoffnungen, Erfolge und Nte, wie sie der Feder des Historikers verboten sind, aber gemss der Einbildungskraft des Reiters auf dem Pegasus. Miniaturen meint auch fr sich selbstndige Einheiten, die sich allerdings zu einer chronologisch geordneten Gesamtheit fgen. Dafr kam Novellen als Eigentum Gottfried Kellers nicht in Frage, wogegen mit Strindbergs berschrift Historische Miniaturen keine Verwechslung mglich ist.

Page Title: AudioCD's eines Schelmenromans auf Zrichdeutsch zum Herunterladen fr MP3 Player, IPod. Zurituutsch, Zrittsch, Zridtsch, ZrichDeutsch ist ein Schweizer Dialekt im Alemannischen Sprachraum. ,
URL http//www.prozurituutsch.ch/Roman,
DESCRIPTION Fingierte Lebensgeschichte eines Berufskillers im 20. Jhdt. auf ZrichDeutsch zum anhren und lesen auf mp3CD (knapp 24 Stunden).Zrichdeutsch,Zurituutsch, Zrittsch, Zridtsch ist ein Schweizer Dialekt im Alemannischen Sprachraum.,
Bread Crumb Line: http://www.pro-zurituutsch.ch/Bestellen/Pschtellf
BOTTOM TEXT: Zrittsch ist ein Schweizer Dialekt im Alemannischen (Sddeutschen) Sprachraum. Hier knnen Sie sich Gedichte, Geschichten, Streitgesprche, Essays und bersetzungen auf Zrichdeutsch anhren, zu verschiedenen Themen aus Alltag, Politik und Zrichdeutsch.

C.H.Aaron, en Schlmeroman

C.H.Aaron, ein Schelmenroman auf Zrichdeutsch

Eine Probe knnen Sie sich anhren ber:

URLhttp://www.pro-zurituutsch.ch/PodCast/Roman1

Das dreibndige Werk liegt als Prototyp eines Hrbuchs vor in Form von 4 MP3CD's sowie einer SchriftCD zum herunterladen und drucken. Es kann auch in der Buchhandlung Beer, Peterhofstatt 1, 8001 Zrich bezogen werden.

ZUSAMMENFASSUNG

Der Protagonist, er nennt sich nun Charles Herbert Aaron (in Mundart "Scharli"), erzhlt seine Abenteuer als Berufsmrder und seine Frauengeschichten einer Gruppe durchschnittlicher Schweizer Pensionierter, denen eine Rolle hnlich derjenigen eines antiken Chors zukommt. Die Lebensbeichte Scharli's berhrt seine Kindheit und Jugend, wo er zwischen gegenstzlichen Milieus hin ound hergerissen ist und auch Opfer von Misshandlungen wird, seine Trotzreaktion, welche im ausgeklgelten Mord an seinem Peiniger gipfelt, seine schulische Laufbahn, sein abgebrochenes Medizinstudium, unberlegte Streiche und Flucht in die Fremdenlegion. Den Rckzug Frankreichs aus Algerien bentzt er, um sein Glck in quatorialafrika zunchst als Wchter zu versuchen, dann als Pchter einer Farm, bis er durch weitere Taten, gewisse Umstnde und einen geheimnisvollen Herrn zu seiner nchsten Flucht verfhrt wird. Nach einem Intermezzo als Agent einer kriminellen Gewerkschaft in einer Amerikanischen Hafenstadt wird er aktiv in einem berhmten Mord. Nun wird ber ihn bestimmt. Bei seinem nchsten Auftrag lernt er das Leben eines Butlers kennen bei einem schrulligen aber sympathischen Lord. Wird er ihn wohl tten ? Es folgt ein Waffenschmuggel, eine Episode bei einer revoluzionren Guerillja, die Entwicklung einer Geheimwaffe in Sovjetischer QuasiGefangenschaft. Erst nach erfolgreichem Einsatz seiner Geheimwaffe kehrt er in die Heimat zurck, wo er sich in gehobener Stellung bei einer mafisen Organisazion wieder findet, sich aber auch um die Probleme seiner verwitweten Mutter zu kmmern hat. Bis Scharli nach einer Auseinandersetzung mit seiner Schuld auf rtselhafte Art verschwindet, berichtet er noch manche spannende Erlebnisse, Begegnungen und Gesprche mit speziellen Zeitgenossen zwischen 1935 und 2004.

Inhaltsverzichnis III

BAND I: EN OUNGGFREUTI JOUGED

Proloog 1
Kapitel 1: rschti Libi 3
Kapitel 2: Hrkoumft ound Gbourt 13 \\ Kapitel 3: I de Stadt 21
Kapitel 4: Wider bim Grosi 29
Kapitel 5: Zrougg zoum Groossbapen i tStadt 34 \\ Kapitel 6: Bim Stuuff 43
Kapitel 7: Ych choum is Intrnaat 54
Kapitel 8: Meuhndli 64
Kapitel 9: Di ltscht Zyt im Intrnaat 73
Kapitel 10: Nach de Matour 82
Kapitel 11: Beuhsi Stoudntestrich 94
Kapitel 12: Lgjonr 102

BAND II: WANDERJAAR

Kapitel 1: I de Freumdelgjon 1
Kapitel 2: Nach Gabon 8
Kapitel 3: Wyter in Afrika 15
Kapitel 4: De Scharli als Pchter 22
Kapitel 5: I de Staate 31
Kapitel 6: Brumti Taat, gghime Tter 37
ndoloog 43
Kapitel 7: Im ButlerKourss 46
Kapitel 8: Bi me Britische Gentleman|52
Kapitel 9: En Plaan 62
Kapitel 10: Gourilljro 69
Kapitel 11: Moskaw 75
Kapitel 12: Zrougg ir Himet 84

BAND III: DI BSCHTE JAAR

Kapitel 1: TOrganisazjon 1
Kapitel 2: En igenaartige Mousiker 9
Kapitel 3: En Ouhftraag vo men rzbischoff 15
Kapitel 4: Prischter i Noot 20
Kapitel 5: Der Askt 29
Kapitel 6: Ych tawchen ounder 37
Kapitel 7: Sicherig vo me Staat 47
Kapitel 8: Im Ouhftraag von ere Moutter 56
Kapitel 9: En ounfrje Fritood 70
Kapitel 10: Zischgeli 83
Kapitel 11: Misstroweswurdigi Trowig 94
Kapitel 12: Schlouss vom Scharli sym Pricht 103
piloog 111

view · edit · sidebar · upload · print · history
Page last modified on 18.03.2010 07:53 Uhr